వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
ది హిందూ పత్రికలోని ఒక కథనం కర్ణాటకలోని భద్రా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం లోపల ఉన్న పరదేశప్పన మఠంలో కనీస సేవల కొరతను వివరిస్తుంది. నవంబర్ 14న ప్రచురితమైన ఈ కథనం ప్రకారం, చిక్కమగళూరు తాలూకాలోని సిరివాసె సమీపంలో సుమారు 30 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. ఇక్కడి నివాసితులకు రహదారి, ప్రజా రవాణా, పాఠశాల, ఆసుపత్రి మరియు గ్రిడ్ విద్యుత్ సదుపాయాలు లేవు. వీరి పరిస్థితి రిజర్వ్ నిర్వహణకు ఒక ఆచరణాత్మక ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది: నివాసితుల అవసరాలను తీరుస్తూనే వన్యప్రాణులను ఎలా రక్షించాలి అనేదే ఆ ప్రశ్న.
గ్రామం మరియు అక్కడి నివాసితులు
తమ కుటుంబాలు తరతరాలుగా అక్కడే నివసిస్తున్నాయని నివాసితులు ఆ పత్రికకు తెలిపారు. చాలా మంది నివాసితులు షెడ్యూల్డ్ కులం (Scheduled Caste) వర్గమైన ఆది కర్ణాటక సముదాయానికి చెందినవారని ఆ కథనం పేర్కొంది. కుటుంబాలు పిల్లలను పాఠశాల విద్య కోసం ఇతర ప్రాంతాలలోని హాస్టళ్లకు లేదా బంధువుల ఇళ్లకు పంపిస్తాయి. వైద్య సంరక్షణ మరియు రోజువారీ సరుకుల కోసం కూడా బయటకు ప్రయాణించడం అవసరమవుతుంది. కథనం ప్రకారం, విరాళంగా లభించిన సౌర ఫలకాలు (solar panels) ఇప్పుడు ఇళ్లలో వెలుగును అందిస్తున్నాయి.
పశ్చిమ కనుమలలో భద్రా
భద్రా పశ్చిమ కనుమలలో, కర్ణాటకలోని చిక్కమగళూరు మరియు శివమొగ్గ జిల్లాలలో విస్తరించి ఉంది. ఈ అభయారణ్యం సుమారు 500 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. దీని భూదృశ్యంలో అటవీ కొండలు, లోయలు, వాగులు మరియు భద్రా జలాశయంలోని కొంత భాగం ఉన్నాయి.
ఇక్కడి అటవీ రకాలలో శుష్క మరియు తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవులు (deciduous forests) మరియు అర్ధ-సతతహరిత అడవులు (semi-evergreen forests) ఉన్నాయి. ఆకురాల్చే చెట్లు కాలానుగుణంగా తమ ఆకులను రాలుస్తాయి. అర్ధ-సతతహరిత అడవులలో సతతహరిత మరియు ఆకురాల్చే చెట్లు రెండూ ఉంటాయి. కెమ్మణ్ణుగుండి ప్రాంతంలో షోలా-గడ్డిభూముల వృక్షసంపద (shola–grassland vegetation) కూడా ఉంది; ఇది కొండ అటవీ భాగాలు మరియు గడ్డిభూముల మిశ్రమం.
ఈ అభయారణ్యం పులులు, చిరుతలు, రేచుకుక్కలు (dholes - ఆసియా అడవి కుక్కలు), ఏనుగులు, అడవి దున్నలు (gaur) మరియు సాంబార్ జింకలకు ఆశ్రయం ఇస్తుంది. ఇక్కడి పక్షి జాతులలో పశ్చిమ కనుమలకు మాత్రమే పరిమితమైన స్థానిక (endemic) జాతి అయిన మలబార్ గ్రే హార్న్బిల్ ఉంది. స్థానిక జాతి అంటే ఆ జీవి యొక్క సహజ విస్తరణ ఆ ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితమై ఉంటుందని అర్థం.
అడవి మరియు నదీ పరీవాహక ప్రాంతం
ఈ అభయారణ్యానికి భద్రా నది నుండి ఆ పేరు వచ్చింది. భద్రా జలాశయం ఈ రక్షిత భూదృశ్యంలో భాగంగా ఉంది. సోమవాహిని మరియు తడబెహళ్ళ వంటి వాగులు ఈ నది మరియు జలాశయం వైపు ప్రవహిస్తాయి.
పరీవాహక ప్రాంతం (catchment) అంటే ఒక నది లేదా ఇతర నీటి వనరులోకి నీరు ప్రవహించే ప్రాంతం. భద్రా నది విశాలమైన కృష్ణా నదీ బేసిన్లోని తుంగభద్రా నదీ వ్యవస్థకు చెందినది.
అభయారణ్యం నుండి టైగర్ రిజర్వ్ వరకు
ఈ ప్రాంత పరిరక్షణ చరిత్ర 1951లో జాగర వ్యాలీ అభయారణ్యంతో ప్రారంభమైంది. ఇది 1974లో భద్రా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది. 1998లో భద్రా ప్రాజెక్ట్ టైగర్ కిందకు వచ్చింది. ఈ విశాలమైన టైగర్ రిజర్వ్ కోర్-అండ్-బఫర్ (core-and-buffer) విధానం ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.
జాతీయ పులుల సంరక్షణ అథారిటీ (National Tiger Conservation Authority) అనేది వన్యప్రాణుల (రక్షణ) చట్టం, 1972 కింద ఏర్పాటైన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ. ఇది కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. సెక్షన్ 38V కింద, ఈ అథారిటీ సిఫార్సు మేరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం టైగర్ రిజర్వ్ను నోటిఫై చేస్తుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే దాని పులుల సంరక్షణ ప్రణాళికను (Tiger Conservation Plan) కూడా రూపొందిస్తుంది.
పరిరక్షణ మరియు స్థానిక ప్రయోజనాలు
కోర్ లేదా కీలకమైన పులుల ఆవాసం (critical tiger habitat) పులుల సంరక్షణకు అవసరమైన ప్రాంతాలను రక్షిస్తుంది. శాస్త్రీయ ప్రమాణాలు దీని గుర్తింపునకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి. చుట్టూ ఉండే బఫర్ ప్రాంతం కోర్ యొక్క పర్యావరణ సమగ్రతకు మరియు వన్యప్రాణుల సంచారానికి మద్దతు ఇస్తుంది. స్థానిక ప్రజల హక్కులను గుర్తిస్తూ మానవ కార్యకలాపాలతో సహజీవనాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా దీని లక్ష్యం.
సంరక్షణ ప్రణాళికలో నివాసితుల వ్యవసాయ, జీవనోపాధి, అభివృద్ధి మరియు ఇతర ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సెక్షన్ 38V నిర్దేశిస్తుంది. పరదేశప్పన మఠంలో నివేదించబడిన అవసరాలలో పాఠశాల విద్య, వైద్య సేవలు, రవాణా మరియు విద్యుత్ ఉన్నాయి.
ముగింపు
గ్రామంలోని సేవల కొరతను పరిష్కరించడానికి నివాసితులు, అటవీ నిర్వాహకులు మరియు జిల్లా యంత్రాంగం భాగస్వామ్యంతో కూడిన నిర్ణయాలు అవసరం. ఆవాస రక్షణతో పాటు స్థానిక ప్రయోజనాలను పరిష్కరించడానికి పులుల సంరక్షణ ప్రణాళిక ఒక చట్రాన్ని అందిస్తుంది.
మూలాలు
- ది హిందూ: పరదేశప్పన మఠం కథనం, మొదట ప్రచురించబడింది 14 నవంబర్ 2026
- పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ గెజిట్ పత్రం: భద్రా ఉనికి, చరిత్ర, అడవులు మరియు పరీవాహక ప్రాంతం
- వైల్డ్లైఫ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా: అభయారణ్యాల జాబితా మరియు విస్తీర్ణం
- సెంట్రల్ వాటర్ కమిషన్: తుంగభద్రా మరియు కృష్ణా నదీ వ్యవస్థలో భద్రా
- జాతీయ పులుల సంరక్షణ అథారిటీ: చట్టబద్ధమైన ఆధారం మరియు సంరక్షణ పాత్ర
- ఇండియా కోడ్: వన్యప్రాణుల (రక్షణ) చట్టం, సెక్షన్ 38V