ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಿದೆ?
ಆಗ್ನೇಯ ಸ್ಪೇನ್ನ ಎಲ್ ಮೊನಾಸ್ಟಿಲ್ (El Monastil) ಬಳಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನು ಉತ್ಖನನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು (Archaeologists) ಅಪರೂಪದ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ (Byzantine) ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಐಬೇರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ (Iberian Peninsula) ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ (Byzantine Empire) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊಸ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದರ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪೂರ್ವ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (Eastern Roman Empire) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟೈನ್ (Emperor Constantine) 330 ಸಿಇ ಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ (Constantinople - ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಸ್ತಾನ್ಬುಲ್) ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 476 ಸಿಇ ಯಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಪತನದ ನಂತರ, ಹಳೆಯ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ (Emperor Justinian) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರೋಮನ್ ಕಾನೂನು, ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೆರೆಸಿತು ಮತ್ತು 1453 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಟರ್ಕ್ಸ್ (Ottoman Turks) ಕೈಗೆ ಬೀಳುವವರೆಗೂ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.
ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಕೋಟೆ (The Spanish fortress)
- ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೊರಠಾಣೆ (Strategic outpost): ಸ್ಪೇನ್ನ ಅಲಿಕ್ಯಾಂಟೆ (Alicante) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಎಲ್ಡಾ (Elda) ಬಳಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ವಸಾಹತು ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಗಡಿ ಠಾಣೆಯಾಗಿ (frontier post) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಯುಧಗಳು, ರಕ್ಷಾಕವಚದ ತುಣುಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತೂಗುವ ಮಾಪಕಗಳ (scales) ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ: ಉತ್ಖನನಗಳು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಚರ್ಚ್ನ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವು (layout) ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಪಾದ್ರಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು (intertwined roles) ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.
- ಸತತ ಆಕ್ರಮಣಗಳು (Successive occupations): ಬೈಜಾಂಟೈನ್ಗಳು ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ, ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಿಸಿಗೋಥಿಕ್ (Visigothic) ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಪದರಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಕೈಬಿಡುವವರೆಗೂ ಈ ನಿರಂತರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
- ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ (Longevity): ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 1453 ರವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (Roman institutions) ಸಂರಕ್ಷಿಸಿತು. ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಹಗಿಯಾ ಸೋಫಿಯಾವನ್ನು (Hagia Sophia) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಮೊಸಾಯಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐಕಾನ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
- ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್ (527-565) ರೋಮನ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಪಸ್ ಜ್ಯೂರಿಸ್ಸಿವಿಲಿಸ್ (Corpus Juriscivilis) ಆಗಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿದನು (codified), ಇದು ಆಧುನಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಟ್ಟಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು (Orthodox Christianity) ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಐಕಾನ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಚರ್ಚ್ನೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1054 ರ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಕಿಸಮ್ಗೆ (Great Schism) ಕಾರಣವಾದವು.
ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
- ಅಪರೂಪದ ಪುರಾವೆ: ಸ್ಪೇನ್ನಲ್ಲಿ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಅವಶೇಷಗಳು ವಿರಳ. ತಮ್ಮ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯನ್ನು (western frontier) ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕೋಟೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು (tangible proof) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ: ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಐಬೇರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು (local populations) ಸತತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ (successive empires) ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು.
- ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ: ರೋಮ್ನ ಪತನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಧಿಕಾರ ಹೋರಾಟಗಳು (power struggles) ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ
ಎಲ್ ಮೊನಾಸ್ಟಿಲ್ ಕೋಟೆಯು ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ (interactions) ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರದ (religious authority) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು, ಕಲೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: Earth.com; Britannica