ಹಿಮಾಲಯನ್ ಚಂದ್ರ ದೂರದರ್ಶಕ: ಹಾನ್ಲೆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕೆ 25 ವರ್ಷ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ?

ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಹಿಮಾಲಯನ್ ಚಂದ್ರ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ನಿಯರ್-ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ (near-infrared) ವೀಕ್ಷಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು HCT ಆಗಿದೆ.

ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಲಡಾಖ್‌ನ ಹನ್ಲೆ ಬಳಿಯ ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ (Indian Astronomical Observatory).

ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಸ್ಥಳವು ಸರಸ್ವತಿ ಪರ್ವತದ (Mount Saraswati) ಮೇಲೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,500 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

ಹನ್ಲೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು?

ಹನ್ಲೆ ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕಡಿಮೆ ವಾತಾವರಣದ ತೇವಾಂಶವು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ನಿಯರ್-ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕತ್ತಲೆಯಾದ ಆಕಾಶವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಖಗೋಳ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಅನಗತ್ಯ ಕೃತಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕ ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ವಿಂಡೋವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ತೆಳುವಾದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಚಳಿಗಾಲವು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು

HCT ಯು 2.01 ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕನ್ನಡಿಯ ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇದರ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನವು (optics) ಮಸುಕಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ 26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2000ರಂದು ಫಸ್ಟ್ ಲೈಟ್ (first light) ಸಾಧಿಸಿತು.

ಫಸ್ಟ್ ಲೈಟ್ ಎಂದರೆ ಹೊಸ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಖಗೋಳ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಮೇ 2003ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.

ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2001ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.

ರಿಮೋಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ

ಮೀಸಲಾದ ಉಪಗ್ರಹ ಲಿಂಕ್ ಹನ್ಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಕೇಂದ್ರವು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಇನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Centre for Research and Education in Science and Technology) ಆಗಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು CREST ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಚಳಿಗಾಲದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಎತ್ತರದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.

ರಿಮೋಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡಗಳಿಗೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು

ಅವುಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ HFOSC, TIRSPEC ಮತ್ತು HESP ಆಗಿವೆ.

ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯು ತರಂಗಾಂತರದ (wavelength) ಮೂಲಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಯೋಜನೆ, ತಾಪಮಾನ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆ

HCT ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ಸೂಪರ್ನೋವಾಗಳು, ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಗಳು (active galactic nuclei) ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಅಸ್ಥಿರ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯು ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಗಾಮಾ-ಕಿರಣದ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು (gamma-ray bursts) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹೊಳಪಿನ ಅಳತೆಗಳು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಎಕ್ಸೋಪ್ಲಾನೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ಗಳನ್ನು (exoplanet transits) ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಟ್ರಾನ್ಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲಾನೆಟೆಸಿಮಲ್ಸ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope) TRAPPIST-1 ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು.

HCT ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಆದರೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರದಿಯಾದ ಗ್ರಹವನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಹತ್ತಿರದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬೇಡಿ

HCT ತನ್ನ ಕನ್ನಡಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ನಿಯರ್-ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಮೇಜರ್ ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರಿಕ್ ಚೆರೆಂಕೋವ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟ್ (Major Atmospheric Cherenkov Experiment) ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚಿನ-ಶಕ್ತಿಯ ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ವಾತಾವರಣದ ಹೊಳಪನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಉಪಕರಣಗಳು ಹನ್ಲೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ತೀರ್ಮಾನ

ಸ್ಥಳ, ರಿಮೋಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಉಪಕರಣಗಳು ಭಾರತೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು HCT ಯ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.