వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్, ఇండోనేషియా విదేశాంగ మంత్రి రెట్నో మార్సుడి 2026 జూన్ 7న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 8వ ఇండియా-ఇండోనేషియా జాయింట్ కమిషన్ (India-Indonesia Joint Commission) సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఇరుదేశాల ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను సమీక్షించిన మంత్రులు, సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని (Comprehensive Strategic Partnership) మరింత బలోపేతం చేసుకోవాలని నిర్ణయించారు. 2025 గణతంత్ర దినోత్సవానికి ముఖ్య అతిథిగా ఇండోనేషియా అధ్యక్షుడు ప్రబోవో సుబియాంటో భారత పర్యటనకు వచ్చిన నేపథ్యంలో ఈ సమావేశం జరిగింది.
నేపథ్యం
హిందూ మహాసముద్రం రెండు వైపులా ఉన్న రెండు అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశాలైన భారత్, ఇండోనేషియాలు పురాతన కాలం నుండి సముద్ర వాణిజ్యం, హిందూ, బౌద్ధ మతాల సాంస్కృతిక ప్రభావాలను పంచుకుంటున్నాయి. 2018లో ఇరు దేశాలు తమ సంబంధాలను సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంగా (Comprehensive Strategic Partnership) అభివృద్ధి చేసుకున్నాయి. రాజకీయ, రక్షణ, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక రంగాల్లో సహకారాన్ని సమీక్షించడానికి జాయింట్ కమిషన్ సమావేశాలు (JCMs) ఒక వేదికను అందిస్తాయి. ఇండోనేషియాలో నాయకత్వ మార్పు తర్వాత జరిగిన తొలి మంత్రి స్థాయి చర్చలు ఈ 8వ JCM.
ముఖ్య నిర్ణయాలు
- రాజకీయ, భద్రతా చర్చలు: త్వరలో రక్షణ మంత్రుల సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని, సముద్ర భద్రత (maritime security), రక్షణ పరిశ్రమలు, సంయుక్త సైనిక విన్యాసాల్లో సహకారాన్ని విస్తరించాలని ఇరు పక్షాలు కట్టుబడి ఉన్నాయి. ఉగ్రవాద నిర్మూలన (counter-terrorism), సైబర్ భద్రత (cyber-security) సహకారంపైనా వారు చర్చించారు.
- వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు: ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం (bilateral trade) 38 బిలియన్ డాలర్లు దాటిన సానుకూల ధోరణులను మంత్రులు ప్రశంసించారు. ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందాన్ని (bilateral investment treaty) ఖరారు చేసే ప్రయత్నాలను వారు స్వాగతించారు. ఫిన్టెక్ (fintech), ఫార్మాస్యూటికల్స్, డిజిటల్ చెల్లింపులు, కీలక ఖనిజాల (critical minerals) రంగాల్లో అవకాశాలను అన్వేషించాలని వ్యాపారులను వారు ప్రోత్సహించారు.
- కనెక్టివిటీ, షిప్పింగ్: పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, ప్రజల మధ్య సంబంధాలను (people-to-people contacts) మెరుగుపరచడానికి అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, ఇండోనేషియాలోని సుమత్రా ఓడరేవుల మధ్య ప్రత్యక్ష కనెక్టివిటీని, ప్యాసింజర్ ఫెర్రీ సేవలను (passenger ferry services) మెరుగుపరచడంపై కూడా చర్చించారు.
- విద్యా, సాంస్కృతిక మార్పిడి: ఇండోనేషియా విద్యార్థులకు అదనపు స్కాలర్షిప్లను (scholarships) అందిస్తామని భారతదేశం ప్రకటించింది. రామాయణ, మహాభారత సంప్రదాయాలకు సంబంధించి ఉమ్మడి సాంస్కృతిక ఉత్సవాలను (cultural festivals) నిర్వహించడానికి ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. యోగా, ఆయుర్వేదం, సాంప్రదాయ వైద్యం (traditional medicine) రంగాలలో సహకారానికి కూడా ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.
- ప్రాంతీయ, బహుపాక్షిక సహకారం: ఇండో-పసిఫిక్ (Indo-Pacific), ఆసియాన్ ఔట్లుక్ ఆన్ ఇండో-పసిఫిక్ (ASEAN Outlook), స్వేచ్ఛా, బహిరంగ సముద్ర ఆర్డర్ (free and open maritime order) ప్రాముఖ్యతపై ఇద్దరు మంత్రులు తమ అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు. రాబోయే G20, తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సమావేశం, ఐరాస (UN) సమావేశాల కోసం కలిసి పనిచేయడానికి వారు సిద్ధమయ్యారు.
ఒక్కచూపులో ఇండోనేషియా
ఇండోనేషియా 17,000 కు పైగా ద్వీపాలతో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ద్వీపసమూహ దేశం (archipelagic country). న్యూ గినియా ద్వీపంలో 4,884 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న పున్కాక్ జయ (కార్స్టెన్స్ పిరమిడ్) ఇక్కడి ఎత్తైన పర్వత శిఖరం. పశ్చిమ కాలిమంటన్లోని రెయిన్ఫారెస్ట్ల నుంచి ప్రారంభమై, దక్షిణ చైనా సముద్రంలో (South China Sea) కలుస్తూ సుమారు 1,143 కి.మీ ప్రవహించే కపువాస్ (Kapuas) నది ఇక్కడ అత్యంత పొడవైన నది. జావా, సుమత్రా, కాలిమంటన్, సులవేసి, పపువా దీవులు ఇక్కడి ప్రధాన ద్వీపాలు. పెట్రోలియం, సహజ వాయువు, బొగ్గు, తగరం (tin), రాగి, నికెల్, బంగారం, కలప (timber) వంటి సహజ వనరులతో (natural resources) ఈ దేశం సుసంపన్నమైంది. అండమాన్ సముద్రాన్ని, మలాకా జలసంధిని (Malacca Strait) భారతదేశంతో పంచుకుంటున్నందున సముద్ర భద్రతా సహకారం ఇరు దేశాలకు చాలా కీలకం.
ముగింపు
వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక రంగాలలో భారతదేశం, ఇండోనేషియా మధ్య సహకారాన్ని విస్తరించడానికి ఇరు దేశాల ఆసక్తిని 8వ జాయింట్ కమిషన్ సమావేశం నిర్ధారించింది. ముఖ్యంగా కనెక్టివిటీ, వాణిజ్యం, భద్రత అంశాల్లో తీసుకున్న నిర్ణయాలు రాబోయే దశాబ్దంలో భారతదేశం-ఇండోనేషియా సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేస్తాయి.