Magnesiochangesite-(Ce): చైనా యొక్క కొత్త చంద్ర ఖనిజ ఆవిష్కరణ

వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?

చైనా శాస్త్రవేత్తలు Cerium-Magnesium Changesite అనే కొత్త చంద్ర ఖనిజాన్ని కనుగొన్నారు, దీనినే Magnesiochangesite-(Ce) అని కూడా పిలుస్తారు. జనవరి 2024లో చైనాలో పడిన ఒక ఉల్క (meteorite) లోపల ఉన్న చిన్న స్ఫటికాలలో (crystals) ఇది కనుగొనబడింది.

నేపథ్యం

22 January 2024 న జిన్‌జియాంగ్ ప్రావిన్స్‌లోని తక్లమకాన్ ఎడారి (Taklamakan Desert) నుండి సేకరించిన 44 గ్రాముల లూనార్ బ్రెసియా (lunar breccia) అయిన Pakepake 005 లో ఈ ఖనిజాన్ని కనుగొన్నారు. ఈ ఉల్క చాలా కాలం క్రితం జరిగిన ఒక భారీ ఢీకొట్టడం (impact) వల్ల చంద్రుని నుండి విడిపోయి భూమిపై పడింది. ఇందులో చంద్రునిపై ఉండే బసాల్ట్ (basalt) ముక్కలు మరియు అరుదైన ఫాస్ఫేట్ ఖనిజాలు ఉన్నాయి. అత్యాధునికమైన అధిక-రిజల్యూషన్ పరికరాలను ఉపయోగించి, పరిశోధకులు కేవలం 3-25 మైక్రోమీటర్ల పరిమాణంలో ఉన్న అత్యంత చిన్న పారదర్శక స్ఫటికాలను గుర్తించారు.

ఈ ఖనిజం ఎందుకు ప్రత్యేకం?

• కూర్పు (Composition): Magnesiochangesite-(Ce) అనేది సిరియం (cerium) మరియు మెగ్నీషియం (magnesium) సమృద్ధిగా ఉన్న అరుదైన-భూమి మూలకాలను కలిగిన ఫాస్ఫేట్ (rare-earth-bearing phosphate). దీని స్ఫటికాకార నిర్మాణం భూమిపై కనిపించే changesite ను పోలి ఉంటుంది, కానీ ఇది కాల్షియంకు బదులుగా సిరియంను కలిగి ఉంటుంది.
• ఆప్టికల్ లక్షణాలు (Optical properties): ఈ స్ఫటికాలు రంగులేనివి, పారదర్శకంగా ఉంటాయి మరియు అతినీలలోహిత (UV) కాంతి కింద బలమైన ప్రకాశాన్ని (luminescence) ప్రదర్శిస్తాయి.
• శాస్త్రీయ విలువ: ఈ ఖనిజం చంద్రుని అగ్నిపర్వత చరిత్ర గురించి మరియు లూనార్ బసాల్ట్‌లలోని అరుదైన-భూమి మూలకాల (rare-earth elements) విభజన గురించి ముఖ్యమైన ఆధారాలను అందిస్తుంది. ఈ డేటా చంద్రుని లోపలి పొర (mantle) కూర్పు యొక్క నమూనాలను మెరుగుపరచగలదు.
• సంభావ్య ఉపయోగాలు: ఈ ఖనిజం నుండి లభించే అంతర్దృష్టులు లైట్-ఎమిటింగ్ డయోడ్‌లు (LEDs) మరియు ఫాస్ఫర్‌ల (phosphors) వంటి కొత్త ఆప్టికల్ పదార్థాల రూపకల్పనకు మార్గనిర్దేశం చేయగలవని పరిశోధకులు సూచిస్తున్నారు.

సందర్భం మరియు ప్రాముఖ్యత

• Magnesiochangesite-(Ce) అనేది ఇప్పటివరకు కనుగొనబడిన 11వ చంద్ర ఖనిజం. Chang’e 5 మిషన్ భూమికి తీసుకువచ్చిన చంద్రుని నమూనాలలో (lunar samples) Changesite-(Y) ను కనుగొన్న తర్వాత, చైనా ప్రకటించిన రెండవ కొత్త లూనార్ మినరల్ ఇది.
• అంతరిక్ష యాత్రల ద్వారా తీసుకువచ్చిన నమూనాలకే కాకుండా, భూమిపై పడే చంద్ర ఉల్కలను (lunar meteorites) అధ్యయనం చేయడం కూడా ఎంతో విలువైనదని ఈ ఆవిష్కరణ నొక్కిచెబుతోంది.
• చంద్రుని అరుదైన-భూమి ఖనిజాలను అర్థం చేసుకోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో చంద్రునిపై వనరుల వినియోగానికి మరియు భవిష్యత్ మిషన్లకు మార్గనిర్దేశం చేయవచ్చు.

మూలం: India Today