വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?
നാഷണൽ ആക്ഷൻ ഫോർ മെക്കനൈസ്ഡ് സാനിറ്റേഷൻ ഇക്കോസിസ്റ്റം (National Action for Mechanised Sanitation Ecosystem - NAMASTE) പദ്ധതിയുടെ പുതിയ വിവരങ്ങൾ കേന്ദ്ര സാമൂഹിക നീതി ശാക്തീകരണ മന്ത്രാലയം (Union Ministry of Social Justice and Empowerment) പുറത്തുവിട്ടു. 2023-24 ൽ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതുമുതൽ, 91,000-ത്തോളം മലിനജല (sewer), സെപ്റ്റിക് ടാങ്ക് (septic-tank) തൊഴിലാളികളെ പ്രൊഫൈൽ (profiled) ചെയ്യുകയും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് സംരക്ഷണ ഉപകരണങ്ങൾ (protective equipment), ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് (health insurance), സാമ്പത്തിക സഹായം (financial support) എന്നിവ നൽകുകയും ചെയ്തു. 2026-ലെ അപ്ഡേറ്റ് മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരെ (waste pickers) ഗുണഭോക്താക്കളായി (beneficiaries) ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഊന്നൽ നൽകി.
പശ്ചാത്തലം
മലിനജല കുഴലുകളും സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകളും നേരിട്ടിറങ്ങി അപകടകരമായ രീതിയിൽ വൃത്തിയാക്കുന്നത് (hazardous manual cleaning) അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു കേന്ദ്ര മേഖലാ പദ്ധതിയാണ് (central-sector scheme) നമസ്തേ (NAMASTE). മാനുവൽ സ്കാവഞ്ചർമാരുടെ പുനരധിവാസത്തിനായുള്ള മുൻ സ്വയംതൊഴിൽ പദ്ധതിയുടെ (Self-Employment Scheme for the Rehabilitation of Manual Scavengers) ഘടകങ്ങൾ (components) ഇതിലുണ്ട്. 2024-25 ൽ മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരെ (Waste pickers) ടാർഗെറ്റ് ഗ്രൂപ്പായി (target group) ചേർത്തു. യന്ത്രവൽകൃതമായ ശുചീകരണം (mechanised cleaning) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും, പരിശീലനം (training), ബദൽ ഉപജീവന സഹായം (alternative livelihood support) എന്നിവ നൽകുന്നതിലൂടെയും, തൊഴിലാളികളെ ആയുഷ്മാൻ ഭാരത് (Ayushman Bharat) പോലുള്ള സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികളുമായി (social-security schemes) ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളുടെ (sanitation workers) സുരക്ഷയും അന്തസ്സും ഉറപ്പാക്കാനാണ് ഈ പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
- സുരക്ഷയും അന്തസ്സും: നഗര അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിൽ (urban infrastructure) ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളെ അവശ്യ സംഭാവന നൽകുന്നവരായി (essential contributors) അംഗീകരിക്കുകയും അവർക്ക് സംരക്ഷണ ഗിയർ (protective gear), ഇൻഷുറൻസ് (insurance), ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ (health coverage) എന്നിവ നൽകുകയും ചെയ്യുക.
- യന്ത്രവൽക്കരണം (Mechanisation): മലിനജലക്കുഴലുകളും സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകളും മനുഷ്യർ നേരിട്ടിറങ്ങി വൃത്തിയാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കി യന്ത്രവൽകൃത ഉപകരണങ്ങൾ (mechanised equipment) ഉപയോഗിക്കുക. വ്യക്തികൾക്കും ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും ഡി-സ്ലഡ്ജിംഗ് മെഷീനുകളും (de-sludging machines) വാഹനങ്ങളും വാങ്ങുന്നതിനായി സ്വച്ഛ്താ ഉദ്യമി യോജനയ്ക്ക് (Swachhata Udyami Yojana) കീഴിൽ ക്യാപിറ്റൽ സബ്സിഡികൾ (Capital subsidies) നൽകുന്നു.
- ഉപജീവന വൈവിധ്യവൽക്കരണം (Livelihood diversification): തൊഴിലാളികൾക്ക് മറ്റ് തൊഴിലുകൾ (alternative occupations) കണ്ടെത്തുന്നതിനും ശുചീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലുള്ള (sanitation work) തലമുറകളായുള്ള ആശ്രിതത്വം (inter-generational dependence) ഒഴിവാക്കുന്നതിനും നൈപുണ്യ വികസനവും (skill development) സാമ്പത്തിക സഹായവും (financial assistance) വാഗ്ദാനം ചെയ്യുക.
- മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരുടെ സംയോജനം (Waste-picker integration): മാലിന്യം ശേഖരിക്കുന്നതിലും (waste recovery) റീസൈക്ലിങ്ങിലും (recycling) മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരുടെ പങ്ക് തിരിച്ചറിയുക, അവർക്ക് തിരിച്ചറിയൽ കാർഡുകൾ (identity cards), ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് (health insurance), സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ (safer working conditions) എന്നിവ നൽകുക, അവരെ ക്ഷേമ പദ്ധതികളുമായി (welfare schemes) ബന്ധിപ്പിക്കുക.
2026-ൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത പുരോഗതി
- ഏകദേശം 90,942 മലിനജല (sewer), സെപ്റ്റിക് ടാങ്ക് (septic-tank) തൊഴിലാളികളെ പ്രൊഫൈൽ ചെയ്തു (profiled), അതിൽ 89,000-ത്തിലധികം പേർക്ക് സ്ഥിരീകരണം (validated) ലഭിച്ചു.
- ഏകദേശം 87,037 ശുചീകരണ തൊഴിലാളികൾക്ക് (sanitation workers) വ്യക്തിഗത സംരക്ഷണ ഉപകരണങ്ങളുടെ കിറ്റുകൾ (personal protective equipment kits) ലഭിച്ചു.
- 76,000-ത്തിലധികം തൊഴിലാളികളെ (workers) ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതികളിൽ (health insurance schemes) ചേർത്തിട്ടുണ്ട് (enrolled), ശുചീകരണ വാഹനങ്ങൾ (cleaning vehicles) വാങ്ങുന്നതിനായി സംരംഭകർക്ക് (sanitation entrepreneurs) 34 കോടി രൂപയിലധികം ക്യാപിറ്റൽ സബ്സിഡിയായി (capital subsidies) വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
- മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരെ (waste pickers) ഒരു ടാർഗെറ്റ് ഗ്രൂപ്പായി (target group) ചേർത്തതിന് ശേഷം, 3.78 ലക്ഷത്തിലധികം മാലിന്യം പെറുക്കുന്നവരെ കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട് (enumerated), ഇതിൽ 1.31 ലക്ഷത്തോളം പേർക്ക് പിപിഇ (PPE) കിറ്റുകൾ ലഭിക്കുകയും വലിയൊരു വിഭാഗത്തിന് ആയുഷ്മാൻ കാർഡുകൾ (Ayushman Cards) ലഭിക്കാൻ ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു (processed).
- 2025-26 ൽ സ്വച്ഛ്താ ഉദ്യമി യോജനയ്ക്ക് (Swachhata Udyami Yojana) കീഴിലുള്ള ക്യാപിറ്റൽ സബ്സിഡിയുടെ പരിധി വ്യക്തിഗത പ്രോജക്റ്റുകൾക്ക് (individual projects) 7.5 ലക്ഷം രൂപയായും ഗ്രൂപ്പ് പ്രോജക്റ്റുകൾക്ക് (group projects) 25 ലക്ഷം രൂപയായും ഉയർത്തി. ഒരു പുതിയ ഘടകം (component) യന്ത്രവൽകൃത ഉപകരണങ്ങൾക്കായി (mechanised equipment) സ്വകാര്യ ശുചീകരണ സേവന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് (private sanitation service organisations) 25 ശതമാനം സബ്സിഡി നൽകുന്നു.
ഉറവിടം: PIB