വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?
ടിപേശ്വർ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി ദുർബല പ്രദേശത്തിനുള്ളിൽ (eco‑sensitive zone) ശരിയായ അനുമതികളില്ലാതെ റിസോർട്ടുകളും അഗ്രോ ടൂറിസം പ്രോജക്റ്റുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന ആരോപണത്തിൽ ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയുടെ നാഗ്പൂർ ബെഞ്ച് മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിൽ നിന്നും വനം വകുപ്പിൽ നിന്നും മറുപടി തേടി. വാണിജ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വന്യജീവി ഇടനാഴികൾക്ക് കേടുപാടുകൾ വരുത്തുന്നുണ്ടെന്നും സംരക്ഷണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (conservation norms) ലംഘിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഹർജിക്കാർ അവകാശപ്പെടുന്നു.
പശ്ചാത്തലം
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ യവത്മാൾ ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ടിപേശ്വർ വന്യജീവി സങ്കേതം ഏകദേശം 149 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ്. പൂർണ്ണ, കൃഷ്ണ, ഭീമ, താപ്തി നദികളുടെ പോഷകനദികളാൽ സമൃദ്ധമായ ചെറിയ കുന്നുകളും താഴ്വരകളുമാണ് ഇതിന്റെ സവിശേഷത. വരണ്ട ഇലപൊഴിയും (dry deciduous) വനങ്ങളെയും അയൽ സംസ്ഥാനമായ തെലങ്കാനയിലെ തഡോബ അന്ധാരി കടുവാ സങ്കേതത്തിനും കാവൽ കടുവാ സങ്കേതത്തിനുമിടയിൽ ദേശാടനം ചെയ്യുന്ന വന്യജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1997-ലാണ് വന്യജീവി സങ്കേതം വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്. വനത്തിന്റെ ഏകദേശം 60% ഭാഗത്തും തേക്ക് (Teak) മരങ്ങളാണുള്ളത്, കൂടാതെ മുള, രക്തചന്ദനം, ഇലപ്പമരം (mahua), ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഇടകലർന്നിരിക്കുന്നു. പുള്ളിപ്പുലികൾ, തേൻ കരടികൾ (sloth bears), കഴുതപ്പുലികൾ, കാട്ടുപോത്തുകൾ, മ്ലാവുകൾ, പുള്ളിമാനുകൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, 182 ഇനം പക്ഷികൾ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം 20-ലധികം കടുവകളെയും ഇവിടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ചർച്ചാ വിഷയങ്ങൾ
- അനധികൃത റിസോർട്ടുകളുടെ ആരോപണം: പാരിസ്ഥിതിക സെൻസിറ്റീവ് സോണിനുള്ളിൽ സ്വകാര്യ റിസോർട്ടുകളും അഗ്രോ ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളും അനുമതിയില്ലാതെ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇത് മരം വെട്ടുന്നതിനും മൃഗങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും കാരണമായതായി ഹർജിക്കാർ ആരോപിക്കുന്നു. നിർമ്മാണങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാനും ബഫർ സോൺ (buffer zone) വേർതിരിക്കാനും അവർ കോടതി ഉത്തരവുകൾ തേടുന്നു.
- പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യം: പ്രധാന സംരക്ഷിത വനപ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കടുവകളുടെ ഒരു ഇടനാഴിയായി (corridor) ഈ വന്യജീവി സങ്കേതം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിലെ തടസ്സം മനുഷ്യരും വന്യജീവികളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ജനിതക വൈവിധ്യം (genetic diversity) കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ പ്രദേശത്ത് 26 ഇനം ഉരഗങ്ങളും 250-ലധികം മുള ഇനങ്ങളുമുണ്ട്.
- സർക്കാരിന്റെ പ്രതികരണം: ടൂറിസം അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ കോർ സോണിന് (core zone) പുറത്താണെന്നും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് അവബോധം വളർത്താനും ഉപജീവനമാർഗം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുമെന്നും വനം വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അവകാശപ്പെടുന്നു. വിശദമായ സ്റ്റാറ്റസ് റിപ്പോർട്ടുകൾ കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കാനാണ് ഇവരുടെ പദ്ധതി.
- സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ: വന്യജീവി ഇടനാഴികളിലൂടെ ടിപേശ്വറിനെ കാവലുമായും തഡോബയുമായും ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രാദേശിക എൻജിഒകളും (NGOs) ഗ്രാമീണരും വേട്ടയാടൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക, ജലാശയങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, തദ്ദേശീയ സസ്യജാലങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുക എന്നിവയിലൂടെ സംരക്ഷണത്തിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു.
