వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
పూణేలోని ములా-ముతా నదిని (Mula–Mutha River) పదేపదే శుభ్రపరిచినప్పటికీ, అక్కడ గుర్రపు డెక్క (water hyacinth) మొక్కలు మళ్లీ దట్టంగా పెరిగాయి. ఈ తేలియాడే కలుపు (floating weed) దోమల వృద్ధికి కారణమవుతోందని, దుర్వాసన వెదజల్లుతోందని మరియు బోటింగ్ కార్యకలాపాలకు ఆటంకం కలిగిస్తోందని స్థానికులు ఫిర్యాదు చేశారు. నగర జలమార్గాలలో ఆక్రమణ జాతులను (invasive species) నియంత్రించడంలో ఉన్న సవాళ్లను ఇది ఎత్తి చూపుతోంది.
నేపథ్యం
గుర్రపు డెక్క (Eichhornia crassipes) అమెజాన్ బేసిన్కు (Amazon Basin) చెందిన స్వేచ్ఛగా తేలియాడే మొక్క (free‑floating plant). ఇది ఆసియా మరియు ఆఫ్రికాకు అలంకార జాతిగా (ornamental species) పరిచయం చేయబడింది, కానీ అప్పటి నుండి ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆక్రమణ జల కలుపు మొక్కలలో ఒకటిగా మారింది. ఈ మొక్క నిగనిగలాడే ఆకుపచ్చ ఆకులు మరియు ఊదా రంగు పువ్వులను కలిగి ఉంటుంది, ఇది విత్తనాలు మరియు పిల్ల మొక్కల (daughter plants) ద్వారా వేగంగా వృద్ధి చెందుతుంది మరియు కొన్ని వారాల్లోనే దాని జనాభాను రెట్టింపు చేస్తుంది.
ప్రభావాలు
- దట్టమైన చాపలు (Dense mats): గుర్రపు డెక్క మందపాటి, తేలియాడే చాపలను ఏర్పరుస్తుంది, ఇది సూర్యరశ్మిని నిరోధించి నీటిలో ఆక్సిజన్ను తగ్గిస్తుంది, తద్వారా చేపలు చనిపోవడానికి మరియు జీవవైవిధ్యం (biodiversity) తగ్గడానికి కారణమవుతుంది.
- నావిగేషన్ మరియు వరదలు: ఈ చాపలు జలమార్గాలు, కాలువలు మరియు డ్రైనేజీ వ్యవస్థలను అడ్డుకుంటాయి, పడవ రవాణాకు ఆటంకం కలిగిస్తాయి మరియు భారీ వర్షాల సమయంలో వరద ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.
- వ్యాధి వాహకం (Disease vector): మొక్కల వల్ల చిక్కుకున్న నిలిచిపోయిన నీరు (Stagnant water) దోమలు మరియు ఇతర కీటకాల సంతానోత్పత్తికి ఆవాసంగా మారుతుంది, ఇది మలేరియా మరియు డెంగ్యూ గురించిన ఆందోళనలను పెంచుతుంది.
- ఆర్థిక నష్టాలు: కలుపు చేపలు పట్టడం, నీటిపారుదల మరియు జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తికి (hydropower generation) అంతరాయం కలిగిస్తుంది, ఇది గణనీయమైన ఆర్థిక ఖర్చులకు దారితీస్తుంది.
నియంత్రణ చర్యలు
- యాంత్రిక తొలగింపు (Mechanical removal): చేతితో లేదా ప్రత్యేక యంత్రాలతో మొక్కలను తీసివేయడం స్వల్పకాలిక ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది, కానీ దానిని క్రమం తప్పకుండా పునరావృతం చేయాలి.
- జీవ నియంత్రణ (Biological control): గుర్రపు డెక్కను తినడానికి మరియు దాని పెరుగుదలను తగ్గించడానికి వీవిల్స్ మరియు చిమ్మటలు (weevils and moths) వంటి కొన్ని కీటకాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. జీవ నియంత్రణ ఇతర పద్ధతులతో కలిపి ఉన్నప్పుడు అత్యంత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.
- రసాయన నియంత్రణ: కలుపు సంహారకాలు (Herbicides) మొక్కలను చంపగలవు కానీ ఇతర జలచరాలకు హాని కలిగించవచ్చు, కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉపయోగించాల్సి ఉంటుంది.
- సమగ్ర నిర్వహణ (Integrated management): యాంత్రిక, జీవ మరియు రసాయన వ్యూహాల కలయికతో పాటు కలుపు పెరుగుదలకు కారణమయ్యే పోషక కాలుష్యాన్ని (nutrient pollution) నిరోధించడానికి కమ్యూనిటీ అవగాహన మరియు మురుగునీటి శుద్ధిని (wastewater treatment) ఉపయోగించడం విజయవంతమైన కార్యక్రమాలు.
మూలం: హిందుస్థాన్ టైమ్స్