ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಿದೆ?
ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಸರ್ಕಾರವು (Chhattisgarh government) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 19 ಬೈಗಾ (Baiga) ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು (habitat rights) ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಇದು 6,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ (ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ) ಕಾಯಿದೆ (Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು (cultural practices) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
Baiga ಒಂದು ಆದಿವಾಸಿ (ಸ್ಥಳೀಯ) ಸಮುದಾಯ (Adivasi (indigenous) community) ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ (Jharkhand) ಮಧ್ಯ-ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಕಳಪೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪು (Particularly Vulnerable Tribal Group - PVTG) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯನ್ನು (shifting cultivation) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೇವಾರ್ (bewar) ಅಥವಾ ಬೆನ್ವಾರ್ (benwar) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಕಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
- ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ (Forest Rights Act) PVTG ಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು (habitat rights) ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ಪ್ಲಾಟ್ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೂದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗಿನ (landscape) ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (customary) ಬಳಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಬೈಗಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು (harmony) ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಕಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಸುಡುತ್ತಾರೆ (slash and burn), ವಿವಿಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಗುವ ರಾಗಿ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ.
- ಸಮುದಾಯವು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ, ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ವಸತಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅವರ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
- ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಮುದಾಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು (community control) ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ತೋಟಗಳು (plantations) ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ (wildlife reserves) ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು (displacement) ವಿರೋಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (participatory forest management) ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು (sustainable livelihoods) ಸಹ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.