ICC: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋರ್ಟ್, ರೋಮ್ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಾ ಪ್ರಕರಣ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಿದೆ?

International Criminal Court (ICC) 19-21 ಮೇ 2026 ಕ್ಕೆ ಖಲೀದ್ ಮೊಹಮದ್ ಅಲಿ ಎಲ್ ಹಿಶ್ರಿ (Khaled Mohamed Ali El Hishri) ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಗಳ ದೃಢೀಕರಣ (confirmation-of-charges) ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. 2014 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ ಲಿಬಿಯಾದ ಟ್ರಿಪೋಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಿಟಿಗಾ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ (Mitiga prison) ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು (war crimes) ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು (crimes against humanity) ಎಸಗಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ

ICC ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, 2002 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಶಾಸನದಿಂದ (Rome Statute) ನರಮೇಧ (genocide), ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳು, ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ (crime of aggression) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 125 ದೇಶಗಳು ಈ ಶಾಸನದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ (parties). ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು (jurisdiction) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು Assembly of States Parties ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು Office of the Prosecutor ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 18 ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಖಲೀದ್ ಮೊಹಮದ್ ಅಲಿ ಎಲ್ ಹಿಶ್ರಿ ಅವರ ಪ್ರಕರಣ

ಲಿಬಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಯಾದ ಎಲ್ ಹಿಶ್ರಿ, 2014 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ ಮಿಟಿಗಾ ಜೈಲಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊಲೆ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ (torture), ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ (enslavement) ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜನಾಂಗೀಯ ಅಥವಾ ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಿರುಕುಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳ 17 ಎಣಿಕೆಗಳನ್ನು ICC ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ (prosecutor) ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆರೋಪಗಳು 900 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಧಿತರ (detainees) ವಿರುದ್ಧ ಎಸಗಲಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಲಿಬಿಯಾ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ (transiting) ವಲಸಿಗರು (migrants).
ಎಲ್ ಹಿಶ್ರಿಗಾಗಿ ಜುಲೈ 2025 ರಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು. ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ICC ಯ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶಂಕಿತ ಒಸಾಮಾ ಎಲ್ಮಾಸ್ರಿ ಎನ್ಜೀಮ್ (Osama Elmasry Njeem) ಇನ್ನೂ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಬಂಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ (detention centres) ವಲಸಿಗರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ICC ಯ ಸುದೀರ್ಘ ಲಿಬಿಯಾ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದೆ. ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

International Criminal Court ಬಗ್ಗೆ

ರುವಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯಾಕ್ಕಾಗಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ (ad hoc tribunals) ನಂತರ ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು (impunity) ತಡೆಯುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಬಯಕೆಯಿಂದ ICC ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ರೋಮ್ ಶಾಸನವನ್ನು 1998 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು - ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ - ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಅಪರಾಧಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅಥವಾ United Nations Security Council ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ.
ICC ಉಗಾಂಡಾ, ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಾಂಗೋ, ಸುಡಾನ್ (ಡಾರ್ಫರ್) ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಡಜನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಇದು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (convictions) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ನಿಧಾನಗತಿಯ ವಿಚಾರಣೆ (slow proceedings) ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಕ್ಷಪಾತಕ್ಕಾಗಿ (perceived bias) ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ.

ತೀರ್ಮಾನ

ಎಲ್ ಹಿಶ್ರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ವಿಚಾರಣೆಯು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ICC ಯ ನಿರಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು (relevance) ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಕರಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಸಹ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ: ಜರ್ಮನಿ ಶಂಕಿತನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯದ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.