ಕೋಟ್‌ಗಢ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ: ಒಡಿಶಾ ವನ್ಯಜೀವಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ?

ಒಡಿಶಾದ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೋಟ್‌ಗಢ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Kotgarh Wildlife Sanctuary) ಶಂಕಿತ ನಾಲ್ವರು ಬೇಟೆಗಾರರನ್ನು (poachers) ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂದೂಕುಗಳು, ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಗನ್‌ಪೌಡರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಕಾಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಯಿಂದ ಅದು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕೋಟ್‌ಗಢ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಒಡಿಶಾದ ಕಂಧಮಾಲ್ (Kandhamal) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಲಿಗುಡ (Baliguda) ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು 399 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಇದು ಪೂರ್ವ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (Eastern Highlands) ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪತನಶೀಲ ಅರಣ್ಯದ (moist deciduous forest) ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿಯಾ ಕೊಂಡ್ (Kutia Kondh) ಮತ್ತು ದೇಸಿಯಾ ಕೊಂಡ್ (Desia Kondh) ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು 52 ಬುಡಕಟ್ಟು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ (Ecology)

• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಸಾಲ್ (Shorea robusta), ಪಿಯಾಸಲ್, ಸಿಸೂ, ಕೆಂಡು, ಗಮ್ಹಾರ್, ಅಸನ್ ಮತ್ತು ಕುಸುಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ 650 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾವು, ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು, ಮಹುವಾ ಮತ್ತು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಮರಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು Abutilon indicum ಮತ್ತು Cycas sphaerica ದಂತಹ ಅನೇಕ ಅಪರೂಪದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ: ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಗೌರ್, ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಕಿಂಗ್ ಜಿಂಕೆಗಳಂತಹ (barking deer) ಸಸ್ತನಿಗಳು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತವೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಚೌಸಿಂಘಾ (four-horned antelope) ಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಬೇರೆಡೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನವಿಲು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಾಡು ಕೋಳಿಗಳಂತಹ (red jungle fowl) ಪಕ್ಷಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮರಮುಟ್ಟೇತರ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ (non-timber forest products) ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿಯನ್ನು (shifting cultivation) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ತೋಪುಗಳು (sacred groves) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು

• ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ: ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಒತ್ತುವರಿ (land encroachment) ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಬೇಟೆಗಾರರು ಹಚ್ಚುವ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದು.
• ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ: ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಹಳ್ಳಿಗರೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳು (Compensation schemes) ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಈ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Eco-tourism potential): ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಾಗ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪರಿಸರ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರಬೇಕು.

ತೀರ್ಮಾನ

ಕೋಟ್‌ಗಢ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಧನಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾರಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯದ (sustainable livelihoods) ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: Times of India