വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടാൻ കാരണം?
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി, കിഴക്കൻ ലഡാക്കിലെ മുധ് ഗ്രാമത്തിലെ (Mudh village) താമസക്കാർ തങ്ങളുടെ ഉയർന്ന തണ്ണീർത്തടങ്ങളിൽ (high-altitude wetlands) പ്രജനനത്തിനായി വരുന്ന റഡ്ഡി ഷെൽഡക്കിനെ (ruddy shelduck) സംരക്ഷിച്ചു വരുന്നു. ദേശാടന പക്ഷികളുടെ കമ്മ്യൂണിറ്റി സ്റ്റിവാർഡ്ഷിപ്പിന്റെ (community stewardship) ഉദാഹരണമായി അവരുടെ അതുല്യമായ സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നേടി.
പശ്ചാത്തലം
ഇന്ത്യയിൽ ബ്രാഹ്മണി താറാവ് (Brahminy duck) എന്നറിയപ്പെടുന്ന റഡ്ഡി ഷെൽഡക്ക് (Tadorna ferruginea), ഇളം തലയും കറുത്ത വാൽ തൂവലുകളുമുള്ള ആകർഷകമായ ഓറഞ്ച്-തവിട്ട് നീർപക്ഷിയാണ് (waterfowl). ഇതിന് 58-70 സെന്റീമീറ്റർ നീളവും 110-135 സെന്റീമീറ്റർ ചിറകും (wingspan) ഉണ്ട്. ഈ ഇനം മധ്യേഷ്യയുടെയും യൂറോപ്പിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും പ്രജനനം നടത്തുകയും ശൈത്യകാലത്ത് ഹിമാലയം ഉൾപ്പെടെ ദക്ഷിണേഷ്യയിലേക്ക് കുടിയേറുകയും (migrates) ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ, ലഡാക്കിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ തണ്ണീർത്തടങ്ങളിലാണ് ഇവയുടെ ചുരുക്കം ചില പ്രജനന സ്ഥലങ്ങളിലൊന്ന്.
മുധ് വില്ലേജ് സംരംഭം
2003-ൽ ലഡാക്ക് സന്ദർശന വേളയിൽ, ദലൈലാമ റഡ്ഡി ഷെൽഡക്കിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാൻ മുധിലെ ഗ്രാമവാസികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതിനോടുള്ള പ്രതികരണമായി 12 താമസക്കാർ ചേർന്ന് പക്ഷികളെ നിരീക്ഷിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ചാ സോഗ്സ്പ (Cha Tsogspa - "പക്ഷി കൂട്ടായ്മ") രൂപീകരിച്ചു. എല്ലാ വർഷവും ജൂൺ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെ, സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ (volunteers) മുധ് വാലിയിൽ നിന്ന് സിന്ധു നദിയിലേക്ക് ഷെൽഡക്കുകളുടെ കുടുംബങ്ങളെ അനുഗമിക്കുന്നു. പ്രായപൂർത്തിയായ ഒരു പക്ഷി താറാവുകളെ നയിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊന്ന് പിന്നാലെ വരുന്നു, അവ സുരക്ഷിതമായി നദിയിലെത്തുന്നുവെന്ന് ഗ്രാമവാസികൾ ഉറപ്പാക്കുന്നു.
വെല്ലുവിളികളും ഫലങ്ങളും
- വേട്ടക്കാരുടെ നിയന്ത്രണം (Predator control): തെരുവുനായ്ക്കളും (Stray dogs) കുടിയേറ്റ പാതയിലുള്ള (migration route) ശല്യപ്പെടുത്തലുകളും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് (chicks) ഭീഷണിയാകുന്നു. ഈ അപകടസാധ്യതകൾ ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് വോളന്റിയർമാർ പ്രദേശത്ത് പട്രോളിംഗ് നടത്തുകയും അധികാരികളുമായി ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- കമ്മ്യൂണിറ്റി ശാക്തീകരണം: ഈ സംരംഭം ഗ്രാമീണർക്കിടയിൽ വന്യജീവികളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ബുദ്ധമതക്കാർ പവിത്രമായി കരുതുന്ന ഒരു ഇനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ അഭിമാനം വളർത്തുകയും ചെയ്തു. പക്ഷികളുടെ സാംസ്കാരികവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ പ്രാധാന്യം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞുകൊണ്ട് സർക്കാർ ഏജൻസികളുമായുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ അസോസിയേഷൻ പരിഹരിക്കുന്നു.
- സംരക്ഷണ നില: റഡ്ഡി ഷെൽഡക്ക് IUCN റെഡ് ലിസ്റ്റിൽ "ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ആശങ്ക (Least Concern)" ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ ഇതിന്റെ പ്രജനന സ്ഥലങ്ങൾ പരിമിതമാണ്. ജനസംഖ്യയിലെ തകർച്ച തടയുന്ന ഈ സൈറ്റുകൾ സുരക്ഷിതമായി തുടരുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി പങ്കാളിത്തം (Community involvement) സഹായിക്കുന്നു.
ഉപസംഹാരം
വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിൽ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് മുധ് വില്ലേജിന്റെ കഥ തെളിയിക്കുന്നു. സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങൾ പ്രായോഗികമായ കാര്യനിർവഹണവുമായി (practical stewardship) സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ, ദേശാടന മൃഗങ്ങളെ (migratory species) സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് മറ്റ് പ്രദേശങ്ങൾക്ക് അനുകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു മാതൃക ലഡാക്കിലെ ഗ്രാമീണർ സൃഷ്ടിച്ചു.
ഉറവിടം: Down To Earth