వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
గల్ఫ్ ప్రాంతంలో (Gulf region) కొనసాగుతున్న వివాదం కారణంగా మధ్యప్రాచ్యం నుండి రవాణా నిలిచిపోవడంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సల్ఫర్ (Sulphur) సరఫరా భారీగా తగ్గిపోయింది. తన సల్ఫర్ అవసరాల్లో సగానికి పైగా దిగుమతి చేసుకుంటున్న భారతదేశం, ఎరువులు మరియు రసాయన పరిశ్రమల దేశీయ అవసరాలను తీర్చేందుకు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు విధించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తోంది. ధరలు ఆకాశాన్నంటాయి, దీంతో రైతులు, తయారీదారులకు కొరత ఏర్పడుతుందనే భయం పెరిగింది.
సల్ఫర్ గురించి (About sulphur)
సల్ఫర్ అనేది పసుపు రంగులో ఉండే అలోహ (non-metallic) మూలకం. దీని గుర్తు S మరియు పరమాణు సంఖ్య 16. భూమిపై అత్యంత విస్తృతంగా లభించే మూలకాలలో ఇది ఒకటి. చారిత్రకంగా అగ్నిపర్వత నిక్షేపాల (volcanic deposits) నుండి తవ్వినప్పటికీ, నేడు చాలా వరకు సల్ఫర్ను పుల్లని ముడి చమురు (sour crude oil) మరియు సహజ వాయువును (natural gas) శుద్ధి చేసేటప్పుడు ఉప ఉత్పత్తిగా (by-product) సంగ్రహిస్తున్నారు. ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులలో మధ్యప్రాచ్యం, కెనడా, అమెరికా, చైనా ఉన్నాయి.
ప్రధాన ఉపయోగాలు (Major uses)
- సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ ఉత్పత్తి (Sulphuric acid production): చాలా సల్ఫర్ సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్గా (sulphuric acid) మార్చబడుతుంది. ప్రపంచంలో అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే రసాయనం ఇదే. ఫాస్ఫేట్ ఎరువులు (phosphate fertilisers), డిటర్జెంట్లు, ఫార్మాస్యూటికల్స్, పేపర్ మరియు స్టీల్ పిక్లింగ్ (steel pickling) తయారీకి సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ అవసరం.
- ఎరువులు (Fertilisers): మొక్కలకు అవసరమైన పోషకాల్లో సల్ఫర్ ఒకటి. అమ్మోనియం సల్ఫేట్ (ammonium sulphate) లేదా సింగిల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ (single super phosphate) రూపంలో వాడినప్పుడు ఇది పంట దిగుబడిని, నాణ్యతను పెంచుతుంది.
- మైనింగ్ మరియు లోహాలు (Mining and metals): హిప్ లీచింగ్ (heap leaching) వంటి ప్రక్రియల ద్వారా ఖనిజాల నుండి రాగి, నికెల్, యురేనియం వంటి లోహాలను సంగ్రహించడానికి సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ను ఉపయోగిస్తారు.
- ఇతర పరిశ్రమలు (Other industries): రబ్బర్ను వల్కనైజ్ (vulcanising) చేయడానికి, రేయాన్ మరియు నైలాన్ ఫైబర్లను ఉత్పత్తి చేయడానికి, పెయింట్లు మరియు వర్ణద్రవ్యాలను (pigments) తయారు చేయడానికి, సౌందర్య సాధనాలు, మందులను తయారు చేయడానికి, మురుగునీటిని శుద్ధి చేయడానికి సల్ఫర్ను ఉపయోగిస్తారు.
ప్రస్తుత సరఫరా ఆందోళనలు (Current supply concerns)
- రవాణాకు అంతరాయం (Disrupted shipments): ఫిబ్రవరి 2026 చివరి నుండి, గల్ఫ్ ప్రాంతంలో సైనిక ఉద్రిక్తతల కారణంగా మధ్యప్రాచ్యం నుండి సల్ఫర్ ఎగుమతికి ప్రధాన మార్గమైన హార్ముజ్ జలసంధి గుండా రవాణా తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ప్రపంచ సల్ఫర్ సరఫరాలో పావు వంతు ఈ ప్రాంతం నుండే వస్తుంది.
- భారతదేశ ఆధారపడటం (Indian dependence): భారతదేశం ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 2 మిలియన్ టన్నుల సల్ఫర్ను దిగుమతి చేసుకుంటుంది, ప్రధానంగా గల్ఫ్ దేశాల నుండి. అలాగే దాదాపు 800,000 టన్నులను ప్రధానంగా చైనాకు ఎగుమతి చేస్తుంది. దిగుమతులు తగ్గడం వల్ల దేశీయ ధరలు పెరిగాయి.
- సాధ్యమయ్యే ఎగుమతి ఆంక్షలు (Possible export restrictions): ఎరువులు మరియు యాసిడ్ తయారీదారులకు తగినంత సరఫరాను నిర్ధారించడానికి సల్ఫర్ ఎగుమతులను పరిమితం చేయాలని భారతదేశంలోని పరిశ్రమ సంఘాలు ప్రభుత్వాన్ని కోరాయి. ఇటువంటి ఆంక్షలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ధరలను పెంచవచ్చు కానీ దేశీయ వ్యవసాయ రంగాన్ని రక్షించగలవు.
ప్రాముఖ్యత
- ఆహార భద్రత (Food security): పంట దిగుబడికి సల్ఫర్ ఉన్న ఎరువులు కీలకం. కొరత ఏర్పడితే వ్యవసాయ ఉత్పత్తి మరియు ఆహార ధరలపై ప్రభావం పడవచ్చు.
- పారిశ్రామిక ప్రభావం (Industrial impact): సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ సరఫరా తగ్గితే లోహాల వెలికితీత మరియు అనేక రసాయన ప్రక్రియలకు అంతరాయం కలగవచ్చు. మైనింగ్ నుండి ఫార్మాస్యూటికల్స్ వరకు ఉన్న పరిశ్రమలు ప్రభావితమవుతాయి.
- ప్రపంచ మార్కెట్లు (Global markets): ఎగుమతులను పరిమితం చేయాలని భారతదేశం మరియు ఇతర ప్రధాన వినియోగదారులు తీసుకునే నిర్ణయాలు అంతర్జాతీయ సల్ఫర్ మార్కెట్లో కొరతను, అస్థిరతను (volatility) మరింత పెంచవచ్చు.
మూలం: Indian Express