വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?
പടിഞ്ഞാറൻ ഭൂട്ടാനിൽ 570 മെഗാവാട്ട് വാങ്ച്ചു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി (Wangchhu hydroelectric project) നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള കരാറുകളിൽ ഭൂട്ടാൻ, ഇന്ത്യൻ സർക്കാരുകൾ അടുത്തിടെ ഒപ്പുവച്ചു. ഭൂട്ടാനിലെ ഡ്രൂക്ക് ഗ്രീൻ പവർ കോർപ്പറേഷനും (Druk Green Power Corporation - DGPC) ഇന്ത്യയിലെ അദാനി പവർ ലിമിറ്റഡും (Adani Power Limited) ചേർന്നാണ് ഈ സംയുക്ത സംരംഭം നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം 2026-ൽ ആരംഭിക്കും.
പശ്ചാത്തലം
ജലവൈദ്യുതി (Hydropower) ഭൂട്ടാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെയും ഇന്ത്യയുമായുള്ള പങ്കാളിത്തത്തിൻ്റെയും കേന്ദ്രമാണ്. 1960-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ആരംഭിച്ച ജൽധാക്ക പദ്ധതിയായിരുന്നു (Jaldhaka project) ആദ്യത്തെ സംയുക്ത സംരംഭം. തുടർന്ന് ചുഖ (Chukha - 1987), തല (Tala - 2000-കളിൽ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു), പുനത്സാങ്ച്ചു (Punatsangchhu) തുടങ്ങിയ പ്രധാന പദ്ധതികൾ ആരംഭിച്ചു. 2006-ലെ കരാർ പ്രകാരം, ഭൂട്ടാനിൽ 10,000 മെഗാവാട്ട് ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കാനാണ് ഇരു രാജ്യങ്ങളും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഒരു സ്വകാര്യ ഇന്ത്യൻ കമ്പനി ബിൽഡ്-ഓൺ-ഓപ്പറേറ്റ്-ട്രാൻസ്ഫർ (Build-Own-Operate-Transfer - BOOT) മാതൃകയിൽ നടപ്പിലാക്കുന്ന ആദ്യ പദ്ധതിയായിരിക്കും വാങ്ച്ചു.
പദ്ധതിയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ
- സ്ഥാനവും രൂപകൽപ്പനയും (Location and design): ഹിമാലയൻ ഹിമാനികളിൽ നിന്നൊഴുകി ചുഖ (Chhukha) ജില്ലയിലൂടെയാണ് വാങ്ച്ചു (വോങ്ചു എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു) നദി കടന്നുപോകുന്നത്. ഈ പദ്ധതി ഒരു പീക്കിംഗ് റൺ-ഓഫ്-റിവർ പ്ലാന്റായി (peaking run-of-river plant) പ്രവർത്തിക്കും. പദ്ധതിക്ക് 142.5 മെഗാവാട്ടിന്റെ നാല് യൂണിറ്റുകൾ ഉണ്ടാകും, അങ്ങനെ മൊത്തം 570 മെഗാവാട്ട് സ്ഥാപിത ശേഷി കൈവരിക്കും.
- സാമ്പത്തിക വിവരങ്ങളും സമയപരിധിയും (Financials and timeline): പദ്ധതിക്ക് ഏകദേശം 60 ബില്യൺ രൂപ ചെലവ് വരും. നിർമ്മാണം 2026-ൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ ആരംഭിക്കുമെന്നും അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. 25 വർഷത്തെ കരാർ കാലാവധിക്ക് (concession period) ശേഷം പദ്ധതിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഭൂട്ടാൻ സർക്കാരിന് (Royal Government of Bhutan) ലഭിക്കും.
- നേട്ടങ്ങൾ (Benefits): മഞ്ഞുകാലത്ത് നദികളിൽ ജലനിരപ്പ് കുറയുമ്പോൾ ഭൂട്ടാനിൽ വൈദ്യുതി ക്ഷാമം അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. ആഭ്യന്തര ഉപയോഗത്തിന് ആവശ്യമായ വൈദ്യുതി വാങ്ച്ചു പ്ലാന്റ് നൽകും, കൂടാതെ വേനൽക്കാലത്തെ അധിക വൈദ്യുതി ഇന്ത്യയിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യും. ഭൂട്ടാനീസ് എഞ്ചിനീയർമാർക്ക് തൊഴിൽ, നൈപുണ്യ വികസന (capacity-building) അവസരങ്ങളും ഈ സംരംഭം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
- പാരിസ്ഥിതിക പരിഗണനകൾ (Environmental considerations): റൺ-ഓഫ്-റിവർ (run-of-river) പദ്ധതിയയതിനാൽ, ഡാമുകളെ (storage dams) അപേക്ഷിച്ച് ചെറിയ റിസർവോയർ (reservoir) മതിയാകും, കൂടാതെ വെള്ളത്തിനടിയിലാകുന്ന (submergence) പ്രദേശങ്ങളും കുറവായിരിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളെയും ജല ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും (aquatic ecosystems) ബാധിക്കാതിരിക്കാൻ കൃത്യമായ ആസൂത്രണം ആവശ്യമാണ്.
ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം
ഇന്ത്യ ഭൂട്ടാന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാര പങ്കാളിയാണ്. കൂടാതെ ഭൂട്ടാനിലെ ജലവൈദ്യുത വികസനത്തിന് ഇന്ത്യ എക്കാലവും പിന്തുണ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. പബ്ലിക്-പ്രൈവറ്റ് പങ്കാളിത്തത്തിന് (public-private partnership) കീഴിൽ നടപ്പിലാക്കുന്ന വാങ്ച്ചു പദ്ധതി ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള മികച്ച ബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഈ പദ്ധതി ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും ഊർജ്ജ സുരക്ഷ (energy security) ഉറപ്പാക്കുകയും ഭാവിയിലെ സംരംഭങ്ങൾക്ക് ഒരു മാതൃകയാവുകയും ചെയ്യും.
ഉപസംഹാരം
വാങ്ച്ചു നദിയിലെ അതിവേഗ ജലപ്രവാഹം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ ഭൂട്ടാനും ഇന്ത്യയും ഊർജ്ജ പങ്കാളിത്തം (energy partnership) വർദ്ധിപ്പിക്കുകയാണ്. പദ്ധതി കൃത്യസമയത്ത് പൂർത്തിയാക്കുക, പാരിസ്ഥിതിക പരിപാലനം, ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ ന്യായമായ പങ്കിടൽ എന്നിവ ഇതിന്റെ വിജയം നിർണ്ണയിക്കും. കൂടാതെ അതിർത്തി കടന്നുള്ള പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ (cross-border renewable energy projects) പദ്ധതികൾക്ക് ഇതൊരു മാതൃകയായി മാറുകയും ചെയ്തേക്കാം.