ബുദ്ധന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകൾ: പിപ്രഹ്വ സ്തൂപം, ലഡാക്ക് പ്രദർശനം

വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?

ഉത്തർപ്രദേശിലെ പിപ്രഹ്വ സ്തൂപത്തിൽ (Piprahwa Stupa) നിന്നുള്ള ഖനനത്തിൽ കണ്ടെടുത്ത പുണ്യ തിരുശേഷിപ്പുകൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ ദർശനത്തിനായി ലഡാക്കിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ഈ തിരുശേഷിപ്പുകൾക്ക് മതനേതാക്കളും ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സ് (IAF) ഉദ്യോഗസ്ഥരും അകമ്പടി സേവിച്ചു. നിലവിൽ ഇവ ഹെമിസ് മൊണാസ്ട്രിയിൽ (Hemis Monastery) പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

പശ്ചാത്തലം

പിപ്രഹ്വ സ്തൂപം ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ അതിർത്തിക്കടുത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, മാത്രമല്ല ബുദ്ധന്റെ ജന്മനാടായ പ്രാചീന കപിലവസ്തുവുമായി ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്. 1898-ൽ, ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയർ വില്യം ക്ലാക്സ്റ്റൺ പെപ്പേ (William Claxton Peppé) ഈ പ്രദേശം കുഴിക്കുകയും ബുദ്ധന്റേതാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന അസ്ഥി ശകലങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഒരു സാൻഡ്സ്റ്റോൺ പെട്ടി (sandstone coffer) കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ, വിലയേറിയ കല്ലുകൾ, ശാക്യ വംശത്തിന്റെ (Sakya clan) തിരുശേഷിപ്പുകളാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മി ലിഖിതം എന്നിവയോടൊപ്പം ഈ അസ്ഥികൾ ക്രിസ്റ്റൽ പേടകങ്ങളിൽ (crystal caskets) സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. 1970-കളിൽ ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ കൂടുതൽ പേടകങ്ങളും ചെറിയ സ്തൂപങ്ങളും കണ്ടെത്തി.

നിലവിലെ പ്രദർശനം

• ഘോഷയാത്രയും സ്വീകരണവും: തിരുശേഷിപ്പുകൾ ഐഎഎഫ് വിമാനത്തിലാണ് ദില്ലിയിൽ നിന്ന് ലേയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്. ഹെമിസ് മൊണാസ്ട്രിയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു ഔപചാരിക ഘോഷയാത്ര മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളോടെയും പ്രാർത്ഥനകളോടെയും അവയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
• പൊതു ദർശനം: ഭക്തർക്ക് മൊണാസ്ട്രിയിൽ നിശ്ചിത സമയത്ത് തിരുശേഷിപ്പുകൾ ദർശിക്കാൻ കഴിയും. ഈ പ്രദർശനം മേഖലയിലെ ബുദ്ധമത പൈതൃകം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും സാംസ്കാരിക ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
• സ്വദേശത്തേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നതിന്റെ ചരിത്രം: കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിൽ (colonial era) പിപ്രഹ്വയിൽ നിന്നുള്ള ചില തിരുശേഷിപ്പുകൾ വിദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. 2025-ൽ ഒരു ലേലത്തിൽ ഇവ കണ്ടെത്തിയതിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ നിരവധി ശകലങ്ങൾ നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിച്ചു. ബുദ്ധമത പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നതിലുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബദ്ധതയെ ഇവയുടെ മടങ്ങിവരവ് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.

പ്രാധാന്യം

• മതപരമായ പ്രാധാന്യം: ബുദ്ധമതക്കാർ ബുദ്ധന്റെ തിരുശേഷിപ്പുകളെ പവിത്രമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഇവ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത് ഭക്തർക്ക് ആത്മീയ ചിന്തയ്ക്കുള്ള അവസരം നൽകുകയും ബുദ്ധമത സർക്യൂട്ടിൽ ലഡാക്കിന്റെ സ്ഥാനം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
• സാംസ്കാരിക നയതന്ത്രം: ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും തിരുശേഷിപ്പുകൾ പങ്കിടുന്നത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ബുദ്ധമത സമൂഹങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
• ചരിത്രപരമായ മൂല്യം: പിപ്രഹ്വയിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ ബുദ്ധന്റെ ജീവിതത്തെയും ബുദ്ധമതത്തിന്റെ ആദ്യകാല വ്യാപനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഭൗതിക തെളിവുകൾ നൽകുന്നു. പുരാതന ഇന്ത്യയുടെ നൂതന കരകൗശലവിദ്യയും (craftsmanship) അവ പ്രകടമാക്കുന്നു.

ഉറവിടം: The Statesman