എന്തുകൊണ്ട് വാർത്തകളിൽ?
ശ്രീനഗറിനടുത്തുള്ള ഒരു പ്രധാന പക്ഷി സങ്കേതമായ ഹോക്കർസർ തടാകത്തിന് (Hokersar Lake) സംഭവിച്ച ഗുരുതരമായ പാരിസ്ഥിതിക നാശനഷ്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൺട്രോളർ ആൻഡ് ഓഡിറ്റർ ജനറലിൻ്റെ (Comptroller and Auditor General) സമീപകാല ഓഡിറ്റ് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. തണ്ണീർത്തടത്തിൻ്റെ (wetland) വലിയ ഭാഗങ്ങൾ കൈയേറുകയും മലിനമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും, ഇത് തുറസ്സായ ജലപ്രദേശങ്ങളിൽ കുറവുണ്ടാക്കുകയും ദേശാടന പക്ഷികളുടെ (migratory bird) ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഭീഷണിയാകുകയും ചെയ്യുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് വെളിപ്പെടുത്തി. ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ അടിയന്തര സംരക്ഷണ നടപടികൾക്കുള്ള (urgent conservation measures) ആഹ്വാനങ്ങൾ പുതുക്കി.
പശ്ചാത്തലം
ജമ്മു കശ്മീരിൽ ശ്രീനഗറിന് ഏകദേശം 10 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന റാംസർ അംഗീകൃത തണ്ണീർത്തടമാണ് (Ramsar‑designated wetland) ഹോക്കർസർ തടാകം. ഏകദേശം 1,375 ഹെക്ടറിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇതിന് ദൂദ്ഗംഗ, സുഖ്നാഗ് (Doodhganga and Sukhnag) അരുവികളിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം ലഭിക്കുന്നത്. കൂടാതെ സൈബീരിയ, മധ്യേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ദേശാടന പക്ഷികളുടെ വിശ്രമകേന്ദ്രമായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ ശുദ്ധജലത്തിനും സമ്പന്നമായ ചതുപ്പുകൾക്കും (rich marshes) പേരുകേട്ട ഈ തടാകം ഇപ്പോൾ അനിയന്ത്രിതമായ വികസനം, അവശിഷ്ടങ്ങൾ അടിഞ്ഞുകൂടൽ (sedimentation), ജലസസ്യങ്ങളുടെ (aquatic weeds) അനിയന്ത്രിതമായ വളർച്ച എന്നിവ കാരണം ദുരിതമനുഭവിക്കുകയാണ്.
ഓഡിറ്റ് വെളിപ്പെടുത്തിയത് എന്താണ്
- തുറസ്സായ ജലപ്രദേശത്തിൻ്റെ നഷ്ടം: ചെളിയും (silt) കളകളും തടാകത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയതിനാൽ 2014 നും 2020 നും ഇടയിൽ തുറസ്സായ ജലപ്രദേശം ഏകദേശം ഏഴ് ശതമാനം ചുരുങ്ങിയതായി ഉപഗ്രഹ വിശകലനം (Satellite analysis) കാണിക്കുന്നു.
- കൈയേറ്റങ്ങൾ (Encroachments): ഏകദേശം 2,500 കനാൽ (125 ഹെക്ടറിലധികം) തണ്ണീർത്തടങ്ങൾ അനധികൃത നിർമ്മാണങ്ങളും കൃഷിയും കൈയടക്കിയിരിക്കുന്നു, ഇത് പക്ഷികളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ വിഘടിപ്പിക്കുന്നു.
- ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റം: വില്ലോ മരങ്ങൾക്കും കുറ്റിച്ചെടികൾക്കും (willow and scrub) കീഴിലുള്ള പ്രദേശം വർദ്ധിച്ചു, അതേസമയം ചതുപ്പുനിലങ്ങളും തുറസ്സായ ജല മേഖലകളും കുറഞ്ഞു, ഇത് പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.
- മലിനീകരണം: സമീപത്തെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംസ്കരിക്കാത്ത മലിനജലവും (untreated sewage) ഖരമാലിന്യങ്ങളും (solid waste) തടാകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു, ഇത് അധിനിവേശ സസ്യങ്ങളുടെ (invasive plants) വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ഓക്സിജൻ്റെ അളവ് കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
- മോശം മാനേജ്മെൻ്റ്: സംരക്ഷിത പ്രദേശത്തിൻ്റെ അതിരുകൾ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല (un‑demarcated), കളകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് ഇടയ്ക്കിടെ മാത്രമാണ്, മാനേജ്മെൻ്റ് പ്ലാനുകൾ കാലഹരണപ്പെട്ടതുമാണ്, ഇത് അശാസ്ത്രീയമായ സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങളിലേക്ക് (haphazard conservation efforts) നയിക്കുന്നു.
പ്രാധാന്യവും മുന്നോട്ടുള്ള വഴിയും
- പാരിസ്ഥിതിക പ്രാധാന്യം (Ecological importance): ഹോക്കർസർ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ദേശാടന പക്ഷികളെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ശ്രീനഗറിൻ്റെ വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണ ജലസംഭരണിയായി (flood reservoir) പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ജൈവവൈവിധ്യം (biodiversity) കുറയുന്നതിനും വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും കാരണമാകും.
- പുനരുദ്ധാരണത്തിൻ്റെ ആവശ്യകത: അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കാനും കൈയേറ്റങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാനും ചെളി മാറ്റാനും (dredging silt) അധിനിവേശ കളകൾ നിയന്ത്രിക്കാനും മലിനജല സംസ്കരണ പ്ലാൻ്റുകൾ (sewage treatment plants) സ്ഥാപിക്കാനും ഓഡിറ്റ് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.
- കമ്മ്യൂണിറ്റി പങ്കാളിത്തം: ഇക്കോടൂറിസം (ecotourism) പോലുള്ള സുസ്ഥിര ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ നൽകിക്കൊണ്ടും തണ്ണീർത്തടത്തിൻ്റെ മൂല്യത്തെക്കുറിച്ച് അവബോധം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തണം.