വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?
2026 മാർച്ച് 12 ന് യുഎസ് എയർഫോഴ്സ് കെസി-135 സ്ട്രാറ്റോടാങ്കർ (Stratotanker) വിമാനം ഓപ്പറേഷൻ എപിക് ഫ്യൂറിക്കിടെ (Operation Epic Fury) പടിഞ്ഞാറൻ ഇറാഖിൽ തകർന്നുവീണു. ആറ് ജീവനക്കാരും മരിച്ചു. പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഈ റീഫ്യൂവലിംഗ് വിമാനം (refuelling aircraft) തകർന്നത് യന്ത്രത്തകരാർ (mechanical failure) മൂലമാണെന്നും ശത്രുക്കളുടെയോ സൗഹൃദ സേനയുടെയോ ആക്രമണം (friendly fire) കാരണമല്ലെന്നും പ്രാഥമിക അന്വേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇറാഖിലെ തുടരുന്ന യുഎസ് സാന്നിധ്യത്തിലേക്കും രാജ്യത്തിന്റെ തന്ത്രപരമായ ഭൂപ്രകൃതിയിലേക്കും (strategic geography) ഈ ദുരന്തം ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു.
പശ്ചാത്തലം
ഇറാൻ, തുർക്കി, സിറിയ, ജോർദാൻ, സൗദി അറേബ്യ, കുവൈറ്റ് എന്നിവ അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഇറാഖ് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ (Middle East) ഹൃദയഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. രണ്ട് മഹത്തായ നദികളായ ടൈഗ്രിസും (Tigris) യൂഫ്രട്ടീസും (Euphrates) രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശത്തുകൂടെയും ഒഴുകുന്നു. ഇവ കൃഷിക്കും ജനസാന്ദ്രതയ്ക്കും അനുകൂലമായ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ സമതലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 40 ശതമാനം വരണ്ട മരുഭൂമിയാണെങ്കിൽ (arid desert), വടക്കും വടക്കുകിഴക്കും പർവതപ്രദേശങ്ങളാണ്. ടൈഗ്രിസ് നദിക്കരയിലാണ് തലസ്ഥാനമായ ബാഗ്ദാദ് (Baghdad) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയ (Mesopotamia) ഈ നദികൾക്കിടയിലാണ് വളർന്നുവന്നത് എന്നതിനാൽ രാജ്യത്തെ പലപ്പോഴും "സംസ്കാരത്തിന്റെ ഈറ്റില്ലം" ("cradle of civilisation") എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആധുനിക ഇറാഖ് അറബികൾ, കുർദുകൾ, മറ്റ് വംശീയ വിഭാഗങ്ങൾ (ethnic groups) എന്നിവരുടെ നാടാണ്, കൂടാതെ ഇത് എണ്ണ വിഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന മരുഭൂമികൾ മുതൽ മിതശീതോഷ്ണമായ (temperate) ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങൾ വരെ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ കാലാവസ്ഥ.
കെസി-135 തകർച്ച
- ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വിമാനം: ശീതയുദ്ധകാലത്തെ (Cold War-era) ഒരു റീഫ്യൂവലിംഗ് വിമാനമാണ് കെസി-135 സ്ട്രാറ്റോടാങ്കർ, ഇതിൽ സാധാരണയായി ഒരു പൈലറ്റ്, കോ-പൈലറ്റ്, ഒരു ബൂം ഓപ്പറേറ്റർ (boom operator) എന്നിവരാണുണ്ടാവുക. പോർവിമാനങ്ങൾക്ക് ആകാശത്തുവെച്ചുതന്നെ ഇന്ധനം നിറച്ചുകൊണ്ട് അവയുടെ ദൂരപരിധി ഇത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
- ഓപ്പറേഷൻ എപിക് ഫ്യൂറി: ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് (Islamic State) അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കും പ്രാദേശിക തീവ്രവാദികൾക്കുമെതിരെയുള്ള യുഎസ് പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഈ വിമാനം പിന്തുണച്ചിരുന്നു. ശത്രുക്കളുടെ വെടിവെപ്പല്ല അപകടത്തിന് കാരണമെന്ന് അധികൃതർ സ്ഥിരീകരിച്ചു.
- ആളപായവും അന്വേഷണവും: ആറ് ജീവനക്കാരും മരിച്ചു. സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷണം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും മേഖലയിലെ സമാനമായ മറ്റ് സൗഹൃദ സേനാ ആക്രമണങ്ങളുമായി (friendly fire) ഇതിന് യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലെന്നും യുഎസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ് (U.S. Central Command) അറിയിച്ചു.
കൺട്രി പ്രൊഫൈൽ
- നദികളും ഭൂപ്രകൃതിയും: ടൈഗ്രിസ്, യൂഫ്രട്ടീസ് നദികൾ രാജ്യത്തുടനീളം ഏകദേശം സമാന്തരമായി (parallel) ഒഴുകി പേർഷ്യൻ ഗൾഫിൽ (Persian Gulf) പതിക്കുന്നു. അവയുടെ വെള്ളപ്പൊക്ക പ്രദേശങ്ങൾ (floodplains) ഭൂരിഭാഗം കൃഷിക്കും നഗരങ്ങൾക്കും താങ്ങാവുന്നു. മരുഭൂമികൾ പടിഞ്ഞാറും തെക്കും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു; സാഗ്രോസ് (Zagros) പോലെയുള്ള പർവതങ്ങൾ കിഴക്ക് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നു.
- കാലാവസ്ഥ: ഇറാഖിൽ മരുഭൂമിയിൽ 40 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിനു മുകളിലുള്ള താപനിലയുള്ള ചൂടുള്ളതും വരണ്ടതുമായ വേനൽക്കാലവും, വടക്ക് തണുത്തതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ ശൈത്യകാലവും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന കൊടുമുടികളിൽ മഞ്ഞുവീഴുന്നു.
- ജനങ്ങളും സംസ്കാരവും: അറബികൾ, കുർദുകൾ, തുർക്ക്മെനുകൾ (Turkmen), മറ്റ് ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ജനസംഖ്യ. അറബിക്കും കുർദിഷുമാണ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ. ഷിയ, സുന്നി വിഭാഗങ്ങളുള്ള ഇസ്ലാം ആണ് പ്രധാന മതം.
ഉറവിടം: The Times of India