వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
లాటిన్ అమెరికన్ పరిశోధకులు ఆండీస్ (Andes) పర్వతాలలోని నెవాడో ఓజోస్ డెల్ సలాడో పై ఎత్తైన అగ్నిపర్వత బిలం సరస్సును (high-altitude crater lake) కొలవడంతో ఇటీవలి సాహసయాత్ర ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. గడ్డకట్టే ఉష్ణోగ్రతలు (freezing temperatures) ఉన్నప్పటికీ శిఖరం సమీపంలో ఉన్న చిన్న సరస్సు ద్రవ (liquid) రూపంలోనే ఉంటుందని వారి పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. చిలీ-అర్జెంటీనా సరిహద్దులో (Chile-Argentina border) ఉన్న ఈ సుదూర అగ్నిపర్వతం (remote volcano)పై ఈ అధ్యయనం ఆసక్తిని పునరుద్ధరించింది.
నేపథ్యం
నెవాడో ఓజోస్ డెల్ సలాడో అనేది ఆండీస్ పర్వతాలలోని చిలీ మరియు అర్జెంటీనా సరిహద్దులో ఉన్న ఒక నిద్రాణమైన అగ్నిపర్వతం (dormant volcano). ఇది సుమారు 6,893 మీటర్ల ఎత్తుకు పెరుగుతుంది, ఇది భూమిపై ఎత్తైన క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం (highest active volcano) మరియు అకోన్కాగువా (Aconcagua) తర్వాత పశ్చిమ అర్ధగోళంలో (Western Hemisphere) రెండవ ఎత్తైన పర్వతం. ఈ పర్వతం అతివ్యాప్తి చెందుతున్న లావా గోపురాలు (overlapping lava domes) మరియు ప్రవాహాలతో కూడిన అగ్నిపర్వత సముదాయంలో (volcanic complex) ఒక భాగం. అటకామా ఎడారి (Atacama Desert) అంచున అగ్నిపర్వతం ఉన్నందున పరిసర ప్రకృతి దృశ్యం చాలా శుష్కంగా (arid) ఉంటుంది.
విలక్షణమైన లక్షణాలు (Distinctive features)
- బిలం సరస్సు (Crater lake): సముద్ర మట్టానికి సుమారు 6,480–6,500 మీటర్ల ఎత్తులో ఒక చిన్న అగ్నిపర్వత బిలం సరస్సు ఉంది, ఇది ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన శాశ్వత నీటి వనరు (permanent body) అని భావిస్తున్నారు. దీని ఉనికి ఉపరితలం క్రింద ఉన్న భూఉష్ణ వేడిని (geothermal warmth) ప్రతిబింబిస్తుంది.
- కవల శిఖరాలు (Twin summits): అగ్నిపర్వతం రెండు ప్రధాన శిఖరాలను కలిగి ఉంటుంది, అవి ఒక జీను (saddle) ద్వారా వేరు చేయబడతాయి. చిలీ శిఖరం (Chilean summit) కొద్దిగా ఎత్తుగా ఉంటుంది మరియు దాని పార్శ్వంలో సరస్సును కలిగి ఉంటుంది.
- అగ్నిపర్వత చరిత్ర (Volcanic history): ఓజోస్ డెల్ సలాడో చురుకుగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, దాని చివరిగా నిర్ధారించబడిన విస్ఫోటనం (eruption) ఒక సహస్రాబ్ది (millennium) క్రితం సంభవించింది. చిన్న ఫ్యూమరోలిక్ చర్య (fumarolic activity) పర్వతం క్రింద వేడి మిగిలి ఉందని సూచిస్తుంది.
- మొదటి ఆరోహణ (First ascent): మొదటి రికార్డ్ చేయబడిన ఎక్కడం 1937లో పోలిష్ పర్వతారోహకులు (mountaineers) చేశారు. నేడు, పర్వతారోహకులు తరచుగా అగ్నిపర్వతంకు ఉత్తరాన ఉన్న హైవే నుండి వస్తారు, అయితే ఎత్తైన ప్రాంతం మరియు పొడి గాలి గణనీయమైన సవాళ్లను కలిగిస్తాయి.
ప్రాముఖ్యత
- భౌగోళిక ఆసక్తి (Geological interest): ఓజోస్ డెల్ సలాడోను అధ్యయనం చేయడం అగ్నిపర్వత శాస్త్రవేత్తలకు (volcanologists) ఎత్తైన వాతావరణంలో శిలాద్రవం (మాగ్మా) డైనమిక్స్ (magma dynamics) మరియు అగ్నిపర్వతాలు మరియు ఎడారి వాతావరణం (desert climates) మధ్య పరస్పర చర్యను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
- తీవ్ర పర్యావరణ వ్యవస్థ (Extreme ecosystem): బిలం సరస్సులో తక్కువ ఆక్సిజన్ మరియు అధిక UV రేడియేషన్ (UV radiation) కు అనుగుణంగా ఉన్న సూక్ష్మజీవులు (microbes) ఉండవచ్చు, ఇవి భూమిపై జీవం యొక్క పరిమితులను మరియు అంగారక (Mars) గ్రహంపై జీవం ఉండే అవకాశం గురించి అంతర్దృష్టులను అందిస్తాయి.
- పర్వతారోహణ సవాలు (Mountaineering challenge): దాని ఎత్తు మరియు సుదూరత కారణంగా, అగ్నిపర్వతం గ్రహం మీద అత్యంత ఎత్తైన అగ్నిపర్వతం అధిరోహించడానికి పర్వతారోహకులను ఆకర్షిస్తుంది. ఎత్తుకు సంబంధించిన అనారోగ్యాన్ని (altitude sickness) నివారించడానికి సరైన వాతావరణ అనుకూలత (acclimatisation) అవసరం.
మూలాలు: The Hindu