ಪಂಚಾಯತ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಗತಿ, ಆಡಳಿತ ದತ್ತಾಂಶ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ?

ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪಂಚಾಯತ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (PAI) 2.0 ನ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 2.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುವ ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ವರದಿಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿನ್ನೆಲೆ

PAI 2.0, 2023 ರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು (indicators) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಡತನ ಕಡಿತ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಂತಹ ಒಂಬತ್ತು ವಿಷಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಚಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 516 ರಿಂದ 150 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಸಿದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು 97.3% ತಲುಪಿದೆ, ಆದರೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

PAI 2.0 ರ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

• ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರ್ಗಗಳು: ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಐದು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - ಅಚೀವರ್, ಫ್ರಂಟ್ ರನ್ನರ್, ಪರ್ಫಾರ್ಮರ್, ಆಸ್ಪಿರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಿಗಿನರ್. ಒಟ್ಟು 3,635 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಫ್ರಂಟ್ ರನ್ನರ್ (Front Runner) ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.
• ಉನ್ನತ ಪ್ರದರ್ಶಕರು: ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಪುರಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತೋರಿವೆ.
• ಬಡತನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಯಶಸ್ಸು: ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ 3,313 ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಬಡತನ ಕಡಿತಕ್ಕಾಗಿ A+ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ, 1,015 ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ A+ ಸಾಧಿಸಿವೆ.
• ಸವಾಲುಗಳು: ವರದಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂತರಗಳು, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ

• ಪುರಾವೆ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆ: PAI 2.0 ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಕೋರ್‌ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• SDG ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಗತಿ: ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ (Sustainable Development Goals) ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: PIB