പ്രേ വിഹിയർ ക്ഷേത്രം: പൈതൃക കേന്ദ്രം, അതിർത്തി സംഘർഷം

വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?

കംബോഡിയ-തായ്‌ലൻഡ് അതിർത്തിയിലുള്ള 11-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രേ വിഹിയർ (Preah Vihear) ക്ഷേത്രത്തിന് ഈയിടെ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടായ അതിർത്തി സംഘർഷത്തിൽ കാര്യമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. അധികൃതർ സന്ദർശകർക്കായി ഈ സൈറ്റ് അടച്ചുപൂട്ടുകയും ആവശ്യമായ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

പശ്ചാത്തലം

ഡാംഗ്രെക് പർവതനിരകളിൽ (Dangrek Mountains) 525 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു പാറയിലാണ് പ്രേ വിഹിയർ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഹിന്ദു ദൈവമായ ശിവന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഇത് ഖെമർ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ (Khmer Empire) സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. നീളമുള്ള വഴികളാൽ (causeways) ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു കൂട്ടം ആരാധനാലയങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ പുരാണ വാസസ്ഥലമായ മേരു പർവതത്തെ (Mount Meru) പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഫ്രഞ്ച് കൊളോണിയൽ സർവേയർമാർ 1904-നും 1907-നും ഇടയിൽ വരച്ച ഭൂപടങ്ങളിൽ കംബോഡിയയ്ക്കുള്ളിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത്. തായ്‌ലൻഡ് ഈ സ്ഥാനത്തെ എതിർത്തെങ്കിലും, 1962-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതി (International Court of Justice) ക്ഷേത്രം കംബോഡിയയുടേതാണെന്ന് വിധിച്ചു. യുനെസ്കോ 2008-ൽ പ്രേ വിഹിയറിനെ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും, പരമാധികാര തർക്കങ്ങൾ തുടരുകയും അതിർത്തിയിൽ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.

നിലവിലെ സാഹചര്യം

• കേടുപാടുകളുടെ വ്യാപ്തി: 2025-ൽ നടന്ന രണ്ട് തവണത്തെ ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ നൂറുകണക്കിന് വെടിയുണ്ടകളുടെ പാടുകൾ അവശേഷിപ്പിക്കുകയും മതിലുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയില്ലെങ്കിൽ തകർന്നുവീഴാമെന്ന് വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
• സൈറ്റ് അടച്ചുപൂട്ടൽ: അസ്ഥിരമായ ഘടനകളും പ്രദേശത്ത് പൊട്ടാത്ത സ്ഫോടകവസ്തുക്കളും (unexploded ordnance) ഉള്ളതിനാൽ വിനോദസഞ്ചാരം നിർത്തിവച്ചു. സ്മാരകം സംരക്ഷിക്കാൻ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തകരും സൈനികരും സ്ഥലത്ത് തുടരുന്നു.
• പുനരുദ്ധാരണ പദ്ധതി: അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്ക് 20-30 വർഷമെടുക്കുമെന്ന് കംബോഡിയൻ അധികൃതർ കണക്കാക്കുന്നു. ആദ്യ ഘട്ടം അഞ്ച് മുതൽ പത്ത് വർഷം വരെ അടിസ്ഥാനം സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും അതിനുശേഷം പൂർണ്ണമായ പുനരുദ്ധാരണം നടത്തുകയും ചെയ്യും. പൊട്ടാത്ത സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് ഒരു വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്.

പ്രാധാന്യം

• സാംസ്കാരിക പൈതൃകം: ഖെമർ വാസ്തുവിദ്യയുടെയും മതപരമായ കലയുടെയും മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് പ്രേ വിഹിയർ. ഇതിന്റെ സംരക്ഷണം കംബോഡിയൻ ഐഡന്റിറ്റിക്കും ആഗോള പൈതൃകത്തിനും പ്രധാനമാണ്.
• രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾ: കംബോഡിയയിലും തായ്‌ലൻഡിലും ഈ ക്ഷേത്രം ദേശീയ വികാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായി തുടരുന്നു. സ്മാരകം സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് അതിർത്തി തർക്കങ്ങളുടെ സമാധാനപരമായ പരിഹാരം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
• ടൂറിസവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും: ഈ ക്ഷേത്രം തീർഥാടകരെയും വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ആകർഷിക്കുന്നു. ഇത് അടച്ചുപൂട്ടുന്നത് പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കുകയും സംഘർഷത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അടിവരയിടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഉറവിടം: MSN