വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടാൻ കാരണം?
പശ്ചിമേഷ്യയിൽ തുടരുന്ന സംഘർഷം ഇറാനും ഒമാനും ഇടയിലുള്ള ഇടുങ്ങിയ ജലപാതയായ Strait of Hormuz ലൂടെയുള്ള എണ്ണ, വാതക ഗതാഗതത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തി. കടലിടുക്ക് ഉപയോഗിക്കരുതെന്ന് ഇറാന്റെ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡുകൾ (Revolutionary Guards) ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനികൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി, ഇത് കയറ്റുമതി നിർത്തിവയ്ക്കാൻ വ്യാപാരികളെയും ഇൻഷുറർമാരെയും കപ്പലുടമകളെയും പ്രേരിപ്പിച്ചു. കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള എണ്ണ, വാതക ഇറക്കുമതിയെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്ന ഇന്ത്യ, അതിനാൽ റഷ്യൻ അസംസ്കൃത എണ്ണ വാങ്ങുന്നത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെ സപ്ലൈസ് സുരക്ഷിതമാക്കാനുള്ള വഴികൾ തേടുകയാണ്.
പശ്ചാത്തലം
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് (Strait of Hormuz) പേർഷ്യൻ ഉൾക്കടലിനെ (Persian Gulf) ഒമാൻ ഉൾക്കടലുമായും (Gulf of Oman) അറബിക്കടലുമായും (Arabian Sea) ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആഗോള പെട്രോളിയം, ദ്രവീകൃത പ്രകൃതി വാതക (LNG) വ്യാപാരത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് വഹിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എനർജി ചോക്ക്പോയിന്റായി (chokepoint) ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ അസംസ്കൃത എണ്ണ ഇറക്കുമതിയുടെ പകുതിയോളം - പ്രതിദിനം 2.5-2.7 ദശലക്ഷം ബാരലുകൾ - കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്, പ്രധാനമായും ഇറാഖ്, സൗദി അറേബ്യ, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, കുവൈറ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന്. ഇന്ത്യ അതിന്റെ അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ 88 ശതമാനത്തിലധികവും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെ ഗണ്യമായ വിഹിതവും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു. ഹോർമുസിലൂടെയുള്ള ഷിപ്പിംഗ് തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ, ഇന്ത്യക്ക് തങ്ങളുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ നിലനിർത്താൻ ബദൽ സ്രോതസ്സുകൾ തേടേണ്ടിവരും.
കടലിടുക്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആശ്രയം
- ഗൾഫ് വിതരണക്കാരെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നു: ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ എണ്ണ ഉപഭോക്താവാണ് ഇന്ത്യ. അതിന്റെ അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെയും വാതകത്തിന്റെയും ഭൂരിഭാഗവും ഹോർമുസ് വഴി പശ്ചിമേഷ്യയിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്, ഇത് രാജ്യത്തെ പ്രാദേശിക അശാന്തിക്ക് ഇരയാക്കുന്നു.
- വലിയ LPG, LNG ബഫറുകളില്ല: ഇന്ത്യ അതിന്റെ ദ്രവീകൃത പെട്രോളിയം വാതകത്തിന്റെ (LPG) 80-85% ഉം LNG യുടെ 60% ഉം ഹോർമുസ് വഴിയാണ് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത്. അസംസ്കൃത എണ്ണയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇന്ത്യയ്ക്ക് എൽപിജിക്കും എൽഎൻജിക്കും പരിമിതമായ തന്ത്രപരമായ കരുതൽ ശേഖരം (strategic reserves) മാത്രമേയുള്ളൂ, അതിനാൽ ചെറിയ തടസ്സങ്ങൾ പോലും ഗാർഹിക പാചക ഇന്ധനത്തെയും വ്യാവസായിക വാതക വിതരണത്തെയും ബാധിച്ചേക്കാം.
- തന്ത്രപ്രധാനമായ പെട്രോളിയം കരുതൽ ശേഖരം (Strategic petroleum reserves): ഇന്ത്യൻ റിഫൈനർമാർ നിലവിൽ പത്ത് ദിവസത്തിലധികം അസംസ്കൃത എണ്ണ ശേഖരം സൂക്ഷിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഏകദേശം ഒരാഴ്ചത്തെ ഡിമാൻഡ് നികത്താൻ കഴിയുന്ന തന്ത്രപരമായ കരുതൽ ശേഖരം രാജ്യം പരിപാലിക്കുന്നു. ഈ സ്റ്റോക്കുകൾ ഒരു ഹ്രസ്വകാല കുഷ്യൻ നൽകുന്നു, എന്നാൽ ദീർഘകാല ഉപരോധം (blockade) നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം
- ആഗോള ചോക്ക്പോയിന്റ്: ആഗോള അസംസ്കൃത, എൽഎൻജി വ്യാപാരത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഏതെങ്കിലും അടച്ചുപൂട്ടലോ അപകടസാധ്യതയോ ഉടനടി ലോക എണ്ണ വില ഉയർത്തുകയും ആഗോള ഊർജ്ജ സുരക്ഷയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
- ഇടുങ്ങിയ ജലപാത: കടലിടുക്കിന് ഏറ്റവും ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് ഏകദേശം 39 കിലോമീറ്റർ വീതിയുണ്ട്. അതിരുകൾ വടക്ക് ഇറാനും തെക്ക് ഒമാനും പങ്കിടുന്നു, ഇത് പ്രാദേശിക സംഘർഷ സമയങ്ങളിൽ സാധ്യമായ ഫ്ലാഷ് പോയിന്റാക്കി (flashpoint) മാറ്റുന്നു.
- ബദലുകളുടെ അഭാവം: സൗദി അറേബ്യയിലെയും യുഎഇയിലെയും ചില പൈപ്പ് ലൈനുകൾക്ക് കടലിടുക്കിനെ മറികടക്കാൻ കഴിയും, എന്നാൽ അവയുടെ സംയോജിത ശേഷിക്ക് ഹോർമുസ് ട്രാഫിക്കിനെ പൂർണ്ണമായും മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഹോർമുസ് അടച്ചാൽ പ്രതിദിനം ഒമ്പത് ദശലക്ഷം ബാരലുകൾ വരെ അപകടത്തിലാകും.
ബദൽ സോഴ്സിംഗ് ഓപ്ഷനുകൾ
- റഷ്യൻ അസംസ്കൃത എണ്ണ: ഹോർമുസിലൂടെയുള്ള കയറ്റുമതി അനിശ്ചിതമായതിനാൽ, റഷ്യൻ എണ്ണയുടെ ഇറക്കുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇന്ത്യ നോക്കുകയാണ്. വ്യവസായ കണക്കുകൾ പ്രകാരം പത്ത് ദശലക്ഷം ബാരൽ റഷ്യൻ ക്രൂഡ് ഏഷ്യൻ കടലിൽ ഒഴുകുന്നുണ്ടെന്നും ഇത് ഉടനടി സപ്ലൈ നൽകുന്നുവെന്നുമാണ്. സമീപ മാസങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ റഷ്യൻ വാങ്ങലുകൾ വെട്ടിക്കുറച്ചിരുന്നു, അതിനാൽ ഇറക്കുമതി വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ ഇടമുണ്ട്.
- മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്പോട്ട് വാങ്ങലുകൾ: ഇന്ത്യയ്ക്ക് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, പശ്ചിമാഫ്രിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക എന്നിവയിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് സംഭരിക്കാൻ കഴിയും. ഈ ഉറവിടങ്ങൾക്ക് ഷിപ്പിംഗ് സമയം കൂടുതലാണ്, പക്ഷേ അവ വിതരണം വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- സ്ട്രാറ്റജിക് റിസർവുകളിൽ നിന്നുള്ള ഉപയോഗം: പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ, ബദൽ കാർഗോകൾ ക്രമീകരിക്കുന്ന സമയത്ത് കുറവുകൾ പരിഹരിക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് അതിന്റെ സ്ട്രാറ്റജിക് പെട്രോളിയം ശേഖരത്തിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് റിലീസ് ചെയ്യാൻ കഴിയും.
LPG, LNG പരാധീനതകൾ
- ഏറ്റവും വലിയ പരാധീനതയായി LPG ഇറക്കുമതി: പാചകവാതകത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇന്ത്യ ഇറക്കുമതിയെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. സപ്ലൈസ് ഗൾഫിൽ കേന്ദ്രീകൃതമായി ഹോർമുസിലൂടെ പൂർണ്ണമായും ഒഴുകുന്നു. അസംസ്കൃത എണ്ണയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ എൽപിജി ശേഖരമില്ല, ഇത് വീടുകൾക്ക് തടസ്സങ്ങൾ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കുന്നു.
- പരിമിതമായ സ്പോട്ട് ലഭ്യത: അസംസ്കൃത എണ്ണയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ എൽപിജി, എൽഎൻജി എന്നിവയുടെ സ്പോട്ട് കാർഗോകൾ വളരെ വിരളമാണ്. കടലിടുക്ക് അടഞ്ഞുകിടക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഗ്യാസ് കാർഗോകൾ വേഗത്തിൽ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നത് വെല്ലുവിളിയാകുകയും കൂടുതൽ ചെലവേറിയതായി മാറുകയും ചെയ്തേക്കാം.
ആഘാതവും വീക്ഷണവും
- ഹ്രസ്വകാല ആശ്വാസം, ദീർഘകാല അനിശ്ചിതത്വം: ഇന്ത്യയുടെ ഇൻവെന്ററികളും തന്ത്രപരമായ കരുതൽ ശേഖരങ്ങളും ഏതാനും ആഴ്ചകളിലേക്ക് ബഫർ നൽകുന്നു. ഇന്ധന വിലയെയും വിതരണത്തെയും ബാധിക്കുന്നത് ഹോർമുസ് എത്രത്തോളം തടസ്സപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തന്നെ വരുമാനത്തിനായി കടലിടുക്കിനെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ പൂർണ്ണമായ ഉപരോധം താൽക്കാലികമായിരിക്കുമെന്ന് അനലിസ്റ്റുകൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
- ഉയർന്ന ഊർജ്ജ വിലകൾ: ഭാഗികമായ തടസ്സങ്ങൾ പോലും ആഗോള എണ്ണ വില വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അസംസ്കൃത എണ്ണയ്ക്ക് ഒരു ബാരലിന് ഒരു ഡോളർ വർധിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ ഇറക്കുമതി ബില്ലിലേക്ക് പ്രതിവർഷം 1.8-2 ബില്യൺ ഡോളർ കൂട്ടിച്ചേർക്കും. നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന സംഘർഷം വില ബാരലിന് 100 ഡോളറിന് മുകളിലേക്ക് തള്ളിയേക്കാം.
- നയ പ്രതികരണം: സർക്കാർ സ്ഥിതിഗതികൾ നിരീക്ഷിക്കുകയും ക്രൂഡ്, എൽപിജി, എൽഎൻജി സ്റ്റോക്കുകൾ അവലോകനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളുടെ വൈവിധ്യവൽക്കരണം വേഗത്തിലാക്കുകയും തന്ത്രപരമായ കരുതൽ ശേഖരം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ബദൽ ഇറക്കുമതി റൂട്ടുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം.
ഉപസംഹാരം
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പ്രതിസന്ധി ഊർജ്ജ വിപണിയിലെ ബാഹ്യ ആഘാതങ്ങളോടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ദുർബലതയെ അടിവരയിടുന്നു. തന്ത്രപരമായ കരുതൽ ശേഖരങ്ങളും വൈവിധ്യമാർന്ന ഇറക്കുമതിയും ഹ്രസ്വകാല ആശ്വാസം നൽകുമ്പോൾ, ദീർഘകാല ഊർജ്ജ സുരക്ഷയ്ക്ക് വലിയ എൽപിജി, എൽഎൻജി ബഫറുകൾ നിർമ്മിക്കുക, ബദൽ വിതരണക്കാരുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുക, ആഭ്യന്തര പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. സുപ്രധാന സമുദ്ര പാതകൾ തുറന്നിടാൻ പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷത്തിന് ഒരു നയതന്ത്ര പരിഹാരം നിർണായകമാണ്.
ഉറവിടം: Indian Express · Indian Express