ವಿಧಿ 371: 371A ಇಂದ 371J ವರೆಗಿನ ವಿಧಿಗಳು ಏಕರೂಪದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ

ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಹೊಂದಿದೆ

ಭಾರತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖಂಡಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾಗ XXIರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಢಿಗತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಿಯ ಪದಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಆದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 371 ಸ್ವತಃ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ನಿಬಂಧನೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಗಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿರದೆ ಆಂತರಿಕ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ರೂಢಿಗತ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ: ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆಗಳು

ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾನೂನುಗಳು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಧಿ 371A ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ರೂಢಿಗತ ಕಾನೂನು (Customary law), ಕೆಲವು ನ್ಯಾಯದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ವಿಷಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮವಾಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನಿಗೂ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೇಳಿಕೆ ಇದಲ್ಲ.

ವಿಧಿ 371G ಮಿಜೋರಾಂನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ರೂಢಿಗತ ಕಾನೂನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನ್ಯಾಯದಾನ ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಬಳಕೆಯು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕುರಿತ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಇದು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ವಿವರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ: ಎರಡೂ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪದಕ್ಕೆ ಪದ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕುರಿತು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಸಮಿತಿಗಳು, ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ

ವಿಧಿ 371B ಅಸ್ಸಾಂನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸಮಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ವಿಧಿ 371C ಮಣಿಪುರದ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವರದಿ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರೂಢಿಗತ-ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲ. ಅವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳಿಂದ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಹೊರತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

ವಿಧಿ 371D ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಅವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 371E ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 371J ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನಿಯಮವೆಂದು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು.

ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ

ವಿಧಿ 371F ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು; ಮುಂದುವರಿಕೆ ಎಂದರೆ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ವಿನಾಯಿತಿ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ವಿಧಿ 371H ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾದ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ವಿಧಿ 371I ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಿಧಾನಸಭಾ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಷಯಗಳ ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಏಕರೂಪದ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯೊಂದು ಎಷ್ಟು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಠ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಕುರಿತ ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರ (CAG) ವರದಿಯು ವಿಧಿ 371J ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದ್ಧತೆ, ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಹಣದ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಕೆಲಸದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಾಗ ಏನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ವಿಧಿ 371ರ ಗುಂಪು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಚರ್ಚೆಯು ರಾಜ್ಯ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಿಖರವಾದ ಖಂಡವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. “ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ”ದ ಕುರಿತ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಆ ಓದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಾರವು. ಆ ನಿಬಂಧನೆಯು ಏನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.