వార్తల్లో ఎందుకు ఉంది?
కొన్ని ఆఫ్రికన్ పేడ పురుగులు (African dung beetles) పాలపుంత (Milky Way) కాంతి పట్టీని ఉపయోగించి నావిగేట్ (navigate) చేయగలవని శాస్త్రవేత్తలు హైలైట్ చేశారు. కీటకాలు పూర్తి చీకటి వాతావరణంలో కూడా నేరుగా ప్రయాణించడానికి ఖగోళ సూచనలను (celestial cues) ఎలా ఉపయోగించుకుంటాయో ఈ ఆవిష్కరణ వివరిస్తుంది.
నేపథ్యం
పేడ పురుగులు (కుటుంబం స్కారాబేడే - Scarabaeidae) పేడను సేకరించి బంతులుగా (balls) చేస్తాయి, వీటిని అవి ఆహారంగా లేదా సంతానోత్పత్తి గదులుగా (breeding chambers) ఉపయోగిస్తాయి. బంతిని తయారు చేసిన తర్వాత, ఒక పురుగు దానిని ఇతర పురుగుల నుండి వేగంగా దూరంగా దొర్లించాలి. మళ్లీ పేడ కుప్పకే రాకుండా ఉండటానికి ఒకే సరళ రేఖలో దొర్లించడం ముఖ్యం.
అవి పాలపుంతను ఎలా ఉపయోగిస్తాయి?
- ధ్రువణ కాంతి (Polarised light): పగటిపూట, పేడ పురుగులు ధ్రువణ సూర్యకాంతి (polarised sunlight) నమూనాను ఉపయోగించి తమ దిశను నిర్దేశించుకుంటాయి.
- నక్షత్ర కాంతి నావిగేషన్ (Starlight navigation): రాత్రిపూట అవి పాలపుంత యొక్క ప్రసరించే కాంతిపై ఆధారపడతాయి. ప్లానిటోరియంలో (planetarium) చేసిన ప్రయోగాలలో, పాలపుంత పట్టీ కనిపించినప్పుడు పురుగులు తమ బంతులను సరళ రేఖలలో దొర్లించాయని; పట్టీ అస్పష్టంగా ఉన్నప్పుడు అవి లక్ష్యం లేకుండా తిరిగాయని తేలింది.
- మానవ సాంకేతికతతో పోలిక: నావిగేషన్ కోసం ఖగోళ సూచనలను (celestial cues) ఏకీకృతం చేయగల పురుగుల సామర్థ్యం సహజ GPS కు సమానం. ఇది కీటకాలలో ఉన్న అధునాతన ఇంద్రియ అనుసరణలను (sensory adaptations) ప్రదర్శిస్తుంది.
ఈ ప్రవర్తన రాత్రిపూట సంచరించే వన్యప్రాణులకు (nocturnal wildlife) చీకటి ఆకాశం యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతుంది. కాంతి కాలుష్యం (Light pollution) అటువంటి సహజ నావిగేషన్ వ్యవస్థలకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు.
మూలాలు: ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్
