വാർത്തകളിൽ ഇടംനേടിയത് എന്തുകൊണ്ട്?
കിഷൗ അണക്കെട്ട് (Kishau Dam) പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എട്ട് വർഷമായി നിലനിന്നിരുന്ന തടസ്സങ്ങൾ 2026 ജൂണിൽ പരിഹരിച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരും ഗുണഭോക്തൃ സംസ്ഥാനങ്ങളും ഫണ്ടിംഗ് ക്രമീകരണങ്ങളിൽ (funding arrangements) ധാരണയിലെത്തി. ജലസേചനം, കുടിവെള്ളം, ജലവൈദ്യുതി (hydro-electric power) എന്നിവ നൽകുന്നതിനായി ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് അതിർത്തിയിലുള്ള ടോൺസ് നദിക്ക് (Tons river) കുറുകെ ഒരു ഉയർന്ന കോൺക്രീറ്റ് ഗ്രാവിറ്റി അണക്കെട്ട് (concrete gravity dam) നിർമ്മിക്കാനാണ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
പശ്ചാത്തലം
അപ്പർ യമുനാ ബേസിൻ (Upper Yamuna Basin) കരാറുകളുടെ ഭാഗമായുള്ള കിഷൗ അണക്കെട്ട് നിർദ്ദേശത്തിന് പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പഴക്കമുണ്ട്. യമുനയുടെ പ്രധാന പോഷകനദിയായ ടോൺസിന് കുറുകെ 236 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള കോൺക്രീറ്റ് അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതാണ് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്. പദ്ധതിയിൽ ഏകദേശം 660 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള ഒരു പവർ ഹൗസും (തലാ 150-165 മെഗാവാട്ടിന്റെ നാല് യൂണിറ്റുകൾ) ഏകദേശം 1,300 ദശലക്ഷം ഘനമീറ്റർ ലൈവ് സ്റ്റോറേജും (live storage) ഉൾപ്പെടുന്നു. റിസർവോയർ ഏകദേശം 97,000 ഹെക്ടറിലേക്ക് ജലസേചനത്തിനുള്ള വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുകയും പ്രതിവർഷം 517 ദശലക്ഷം ക്യുബിക് മീറ്റർ കുടിവെള്ളം നൽകുകയും ചെയ്യും.
സമീപകാല സംഭവവികാസങ്ങൾ
- ചെലവ് പങ്കിടൽ (Cost sharing): പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ചെലവ് ഏകദേശം ₹15,000 കോടിയാണ്. പുതിയ കരാർ പ്രകാരം, വാട്ടർ കോമ്പോണന്റിന് (water component) കേന്ദ്ര സർക്കാർ ധനസഹായം നൽകും, അതേസമയം ഗുണഭോക്തൃ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ഹരിയാന, ദില്ലി, രാജസ്ഥാൻ, ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നിവർ പവർ കോമ്പോണന്റ് (power component) ചെലവായ ഏകദേശം ₹2,000 കോടി പങ്കിടും.
- തന്ത്രപ്രധാന പ്രാധാന്യം (Strategic importance): അണക്കെട്ട് ടോൺസ് തടത്തിലെ മൺസൂൺ പ്രവാഹത്തെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും ജലക്ഷാമമുള്ള ജില്ലകളിലെ ജലസേചനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ദില്ലി ഉൾപ്പെടെയുള്ള നഗര കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് കുടിവെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ (renewable energy) ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കും.
- പാരിസ്ഥിതിക ആശങ്കകൾ: വനങ്ങൾ മുങ്ങിപ്പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ജനങ്ങളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ ആശങ്ക ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വിശദമായ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാത വിലയിരുത്തലുകളും (environmental impact assessments) പുനരധിവാസ (rehabilitation) പദ്ധതികളും ആവശ്യമാണ്.
ഉപസംഹാരം
ഫണ്ടിംഗ് തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങിയതോടെ വിശദമായ രൂപകല്പനയ്ക്കും അനുമതികൾക്കും വഴിയൊരുങ്ങുന്നു. ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ നടപ്പിലാക്കിയാൽ, പല ഉത്തരേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ജലസുരക്ഷയും ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജവും നൽകാൻ കിഷൗ അണക്കെട്ടിന് കഴിയും. പങ്കിട്ട നദീതടങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ഫെഡറലിസത്തിന്റെ (cooperative federalism) പ്രാധാന്യവും ഇത് അടിവരയിടുന്നു.