వార్తల్లో ఎందుకు?
సాధారణ మామోగ్రామ్లు (Mammograms) బ్రెస్ట్ ఆర్టీరియల్ కాల్సిఫికేషన్ (BAC) - రొమ్ము ధమనులలో (arteries) ఏర్పడే చిన్న క్యాల్షియం నిల్వలను గుర్తించగలవని వైద్యులు హైలైట్ చేశారు. ఈ నిల్వలను ఇప్పుడు రక్త నాళాలకు (blood vessels) జరిగే నష్టం యొక్క గుర్తులుగా గుర్తించారు మరియు ఇవి గుండె జబ్బుల (cardiovascular disease) యొక్క అధిక ప్రమాదాన్ని సూచించవచ్చు. భారతదేశం మరియు విదేశాలలో, BAC ని చూపే మామోగ్రామ్ మరింత గుండె పరీక్షలు మరియు ముందస్తు చికిత్సకు దారితీసిన కేసులు వెలుగులోకి వచ్చాయి.
నేపథ్యం
మామోగ్రామ్ అనేది రొమ్ము యొక్క ఎక్స్-రే (X-ray), ఇది క్యాన్సర్ యొక్క ప్రారంభ సంకేతాలను చూడటానికి వైద్యులకు సహాయపడుతుంది. ఇందులో రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి:
- స్క్రీనింగ్ మామోగ్రామ్ (Screening mammogram): లక్షణాలు కనిపించడానికి ముందే రొమ్ము క్యాన్సర్ సంకేతాల కోసం ఆరోగ్యకరమైన మహిళలను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.
- రోగనిర్ధారణ మామోగ్రామ్ (Diagnostic mammogram): ఎవరికైనా గడ్డ, నొప్పి లేదా చనుమొన ఉత్సర్గ వంటి లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు ఇది చేస్తారు. ఇది అసాధారణతల కోసం వెతుకుతుంది కానీ దానంతటదే క్యాన్సర్ని నిర్ధారించలేవు.
40 సంవత్సరాలు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న మహిళలు ప్రతి రెండేళ్లకోసారి స్క్రీనింగ్ మామోగ్రామ్ చేయించుకోవాలని లేదా వారికి అధిక ప్రమాద కారకాలు ఉంటే అంతకంటే ముందుగానే చేయించుకోవాలని Indian Council of Medical Research సిఫార్సు చేస్తుంది.
బ్రెస్ట్ ఆర్టీరియల్ కాల్సిఫికేషన్స్ అంటే ఏమిటి?
బ్రెస్ట్ ఆర్టీరియల్ కాల్సిఫికేషన్స్ (Breast arterial calcifications) అంటే రొమ్ముకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ధమనుల గోడల లోపల మామోగ్రామ్లో కనిపించే చిన్న, తెల్లటి మచ్చలు. ఇవి రొమ్ము క్యాన్సర్తో సంబంధం కలిగి ఉండవు మరియు వీటికి రొమ్ము చికిత్స అవసరం లేదు. బదులుగా, వాటిని ఎథెరోస్క్లెరోసిస్ (atherosclerosis) - రక్త నాళాల లోపల ఫలకం (plaque) ఏర్పడటానికి సంకేతంగా పరిగణిస్తారు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో వైద్యులు BAC ని గుండె జబ్బుల హెచ్చరికగా పరిగణించడం ప్రారంభించారు.
ముఖ్య అంశాలు
- సరోగేట్ మార్కర్ (Surrogate marker): వృద్ధాప్యం, మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు మరియు ఇతర జీవక్రియ రుగ్మతల వల్ల రక్త నాళాలలో వచ్చే మార్పులను BAC ప్రతిబింబిస్తుంది. గుండె జబ్బుల నిర్ధారణ కంటే వ్యవస్థాగత వాస్కులర్ ఏజింగ్ (systemic vascular ageing) కు సూచికగా వాటిని చూడాలి.
- ప్రాబల్యం (Prevalence): భారతదేశంలోని అధ్యయనాలు మామోగ్రఫీ చేయించుకునే మహిళల్లో 10-20 శాతం మంది BAC ని కలిగి ఉన్నారని చూపుతున్నాయి. ఈ ఫ్రీక్వెన్సీ 40-65 సంవత్సరాల వయస్సు గల మహిళల్లో 9-16 శాతం నుండి 65 ఏళ్లు పైబడిన మహిళల్లో దాదాపు సగానికి పెరుగుతుంది. రుతువిరతి (menopause) తర్వాత మరియు మధుమేహం, రక్తపోటు లేదా మూత్రపిండాల వ్యాధి ఉన్నవారిలో ఇది సర్వసాధారణం.
- క్లినికల్ ఇంపాక్ట్: BAC ని గుర్తించినప్పుడు, వైద్యులు కార్డియోవాస్కులర్ మూల్యాంకనం మరియు జీవనశైలి మార్పులు (ఆహారం, వ్యాయామం మరియు గ్లూకోజ్ నియంత్రణ) గురించి సలహా ఇవ్వవచ్చు. అనేక సందర్భాల్లో మామోగ్రామ్ నివేదిక నిశ్శబ్ద కొరోనరీ ఆర్టరీ డిసీజ్ (silent coronary artery disease) ని కనుగొనడానికి మరియు మందులు లేదా బైపాస్ సర్జరీ వంటి ముందస్తు జోక్యానికి దారితీసింది.
- కృత్రిమ మేధస్సు పాత్ర: పరిశోధకులు వేలాది మామోగ్రామ్లను విశ్లేషించే మరియు సంప్రదాయ రిస్క్ మోడల్ల వలె ఖచ్చితంగా ప్రధాన కార్డియాక్ సంఘటనలను అంచనా వేసే AI సాధనాలను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఈ అల్గారిథమ్లు మానవ కళ్ళు పసిగట్టలేని సూక్ష్మమైన వాస్కులర్ నమూనాలను గుర్తించగలవు, తద్వారా భారీ-స్థాయి స్క్రీనింగ్ను సాధ్యం చేస్తాయి. అయితే, AI ఆధారిత రిస్క్ అసెస్మెంట్ క్లినికల్ తీర్పుకు పూరకంగా ఉండాలి తప్ప, దాన్ని భర్తీ చేయకూడదని కార్డియాలజిస్టులు నొక్కిచెబుతున్నారు.
ముగింపు
రొమ్ము క్యాన్సర్ని ముందుగానే గుర్తించడానికి మామోగ్రఫీ గోల్డ్ స్టాండర్డ్ (gold standard) గా ఉంది. రొమ్ము ధమనులలో క్యాల్షియం నిల్వలను కూడా ఇది వెల్లడిస్తుందనే గుర్తింపు, మహిళలకు అదే సమయంలో గుండె జబ్బుల కోసం పరీక్షించుకునే కొత్త అవకాశాన్ని అందిస్తుంది. రోగనిర్ధారణగా కాకుండా BAC ని రిస్క్ సూచికగా అర్థం చేసుకోవడం మహిళలకు మరియు వారి వైద్యులకు తగిన ఫాలో-అప్ పరీక్షలు మరియు జీవనశైలి మార్పులను నిర్ణయించుకోవడంలో సహాయపడుతుంది.
మూలం: The Times of India